|
وروستة كرشگيگ
ما په (1995) د پيشگور دوره وكؤه. د افغانى رهبرانو سره مى
ملاقاتونه هم وشول، پخوانيو مجاهدينو دوستانو سره مى هم وليدل او د
افغانستان داخل ته هم لاؤم. ما غوشگتل په خپلو ستركگو وكگورم هغه
مجاهدين چى روسانو ته يى ماتى وركؤه نن د نجيب حكومت په مقابل كيگ
ولى بى وسه شوى دى. زما دغه دوره د غم او درد أكه وه. يو عام مجاهد
حيران او پريشانه دى له ستؤ يا او غم خگخه په تكليف دى. هغه د بى
انتها سياسى كش و كگير او خپل منحگى كورنيو جكگؤو خگخه بى حده خفه
دى. كومو چه ورحگ په ورحگ د كابل حكومت په مقابل كيگ كمزورى او
ناتوانه كولى. مكگر د هغه د خپلو قوماندانانو او رهبرانو په وؤاندى
بى وسه په نظر ورحگى داسى شگكارى چه اكثر و د اميد لمن خوشى كؤى
وى.
زه چه خگومره شاته كگورم او د تيرو (3) كالو په پيشگو غور او فكر
كوم. نو زما باور پخيإى چه د امريكا پلان شوى پاليسى وه د كومى په
وجه چه مجاهدينو خگركگنده نظامى فتحه تر لاسه نكؤاى شوه. له
افغانستان خگخه د روسانو په وتلو سره د ويتنام په اؤه د امريكى د
انتقام جذبه سؤه شوى. خگرنكگه چه هغوى جهاد د بى كارى او تعطل كندى
ته ورتگيل وهلو. دواؤه غتگ طاقتونه دى امر باندى هم نظره دى. چه د
نجيب او اعتدال خوشگونكو تر منحگ دى مصالحت او سوله وشى تر خگو په
افغانستان كيگ يو پراخ بنستگه حكومت جوؤ كؤاى شى. دداسى حكومت په
جوؤيدو سره خو به نه په افغانستان كيگ سوله تامين شى او نه به
استحكام پيدا شى او نه به د پاكستان په سرحدى سيمو كيگ تخريب كاري
كمه شي.
په لكونو مهاجرين او مجاهدين به افغانستان ته بيرته تلل غواؤى
مرسته به بنده شى مكگر زه يقين لرم چه داسى حالت كيگ به اكثريت وطن
ته بيرته نه تللو له ترجيح وركؤى. په أيرو سرحدى سيمو كيگ مهاجرين
د هغه حگاى اوسيدونكو خلكو په نسبت اكثريت كيگ واقع دى هغه په وسلو
هم سمبال دى. أير مهاجرين به خپلو ويجاؤو اوؤنكگ شوو كورونو تللو
ته تيار نه شى چيرته چه لا تر اوسه هم په زركگونو مينونه حگاى په
حگاى پاتى شوى دى. ويره ده چه پداسى حالاتو كى
KGB
، خاد KHAD
او راو RAW
اينجنتگان له حالاتو خگخه به ناجايزه كگتگيگ اخستلو سره هغه د
لبنان غوندى حالت سره مخامخ نكؤى. او چيرى نه چه د مجاهدينو مختلفى
ألى په پاكستان كيگ هم يو د بله سره لاس په جكگؤيگ شي. پداسى
حالاتو كيگ به خداى مكؤه پيشگور د بيروت غوندى كگرحگول حيرانه ونكى
وى. هندوستان يقيناً د داسى حالت پيدا كولو لپاره هر ممكن كوشش
كوي.
زما په شخصى نظر د جنرال اختر په لرى كولو سره د افغانستان په جهاد
باندى لومؤة ضربه وارده شوه. دا ضربه په خپله رئيس جمهور ضياء
ولكگوله. خو په هغه باندى د امريكى فشار هم وو. د اختر له
تلووروسته سياسىسازشونو او د مجاهدينو د ملى قوت كمولو كوششونو زور
واخيستو. دا جنرال اختر و چه په جراُت او هوشگيارى سره يى د امريكى
فشار پوره مقابله وكؤه. امريكى جنرال اختر د بنست پاله رهبرانو كلك
ملاتؤ كوونكى بللو او په كابل كيگ ييگ د اسلامي حكومت علمبردار
كگنگلو. اختر د جهاد په معامله كيگ د هيچا مداخله نه خوشگوله، نو
حگكه د هغه تلل، نه پاتى كيدونكى شو. د كاميابى په يقين درلودلو سر
بيره رئيس جمهور ضياء د هغه د لرى كولو فيصله وكؤه.
حگكه چه غوشگتل ييگ د جهاد د كاميابى تاج په خپل سر وتؤى. او د
اختر په لريگ كولو سره يى د صدراعظم خوشحالى هم تر لاسه كوله خگوك
چه د اختر أير مخالف وو.
دوهمه كارى شربه جهاد باندى هغه وخت ولكگيده . چه په اوجؤى كيمپ
كيگ د مجاهدينوايشگودل شوى تگول مهمات په سولو سره له منحگه لاؤل
چه دا وخت له وسلى خگگخه أك وو. د ژنيو تؤون له لاس ليك كولو
وؤاندى امريكى او د خارجى وزارت اصرار كولو چه مجاهدين دى روسان د
وتلو په وخت كيگ په سلامتيا سره وتلو ته پريإدى. مكگر د مجاهدينو
رهبران په دى راضى نه وه. شگايى امريكا به دانه غوشگتل چه روسانو
ته دى كومه داسى موقع په لاس ورشى چه هغوى دى وتل منسوخ ياوحگنأوى.
او يا هم شگايى د دواؤو تر منحگ كوم داسى پتگ تؤون لاسليك شوى وو
چه په هغى كيگ امريكى د روس عسكر و په سلامتيا سره د وتلو ضمانت
وركؤى وى. مكگر دا وخت (10) زره تگنو ته نزدى مهمات او وسله په
اوجؤى كيمپ كيگ موجوده وه. چه له يوى چاونگة سره يو حگاى يى له
منحگه يووؤه. د توقع خلاف د ژنيو تؤون لاس ليك شو. مجاهدين په روسى
قواوباندى له حملى كولو او د كابل له فتحه كولو خگخه محروم كؤاى
شول. روسانو ته د وتلو په وخت كيگ أير كم تلفات ورسيدل. اّيا دا
تگول هر خگه تصادفى وشول؟
د اوجؤى كيمپ له تباه كيدو وروسته امريكا د مجاهدينو اكمالات بگند
كؤل پداسى حال كيگ چه روسانو د وسلى او مهماتو اكمالات په اضطرارى
اساساتو خگو برابره زيات كؤل. اّيا دا هم تصادفى وشول؟
(4) مياشتى وروسته د بهاولپور په پيشگه كيگ رئيس جمهور ضياء او
جنرال اختر په اّكگاهانه توكگه او د امريكى سفير او نظامى اّتشه په
غير ارادى توكگه ووژل شول. له پيشگى فوراً وروسته امريكى أير داسى
اقدامات وكؤل چه د هغى په اساس د قاتلينو پته معلومه نشى. پدى سازش
كى KGB
، RAW
، خاد KHAD
او حتى د امريكى حكومت د لاس لرنيگ أيرى انكگريزى تؤليگ وى مونإ دا
په حتمي توكگه ويلاى شو جه لإ تر لإه د پاكستان د هوائى قوا يوه تن
ضرور لاس درلودو. چاچى تخريبى اّله
(DEVICE)
په طيارى كيگ نصب كؤه د هر حكومت د لاس درلودلو په صورت كيگ له
امريكى سره خپلو كگتگونه د سخت تاوان رسيدو تشويش وو.
هغوى دا ويره هم درلوده چه ددووامريكائى حگانونو په ضايع كيدلو سره
د امريكا خلك د مجرم حكومت او كسانو په ضد د سختو كارروائى كولو
غوشگتنه ونكؤى. امريكى د معمول په توكگه ظاهراً اوشگكى وخگگگخگولى
مكگر د كور په د ننه كيگ هغوى سره د ضياء د مركگ هيخگ غم نه وو هغه
پدى غلط فهمى كيگ وه چه ضياء د بنياد پرسته رهبرانو سخت ملاتؤ
كوونكى دى هغوى دده له نظامى اّمرانه رويى خگخه هم ناراضه وه. هغوى
د ملى او صوبائى اسامبلو له ماته ولو خگخه هم شگه زرهء نه درلودو.
او ترتگولو زياته دا چى هغه د رئيس جمهور ضياء له اتمى پروكگرام
خگخه خفه وو. هغوى د ژنيو له مذاكراتو وروسته ضياء يو بار او فشار
بللو. حگكه چه هغوى له رئيس جمهور ضياء خگخه خپل تگول مقصدونه او
كگتگيگ تر لاسه كؤى وى. مكگر د هغه په سياسى توكگه لرى كول ممكن نه
وو.
د امريكى حكومت په مجبورولو سره د پاكستان حكومت د افغانانو عبورى
حكومت تشكيل كؤو. د روسانو له وتلو او جكگؤى كگتگلو خگخه وؤاندى د
عبورى حكومت په تشكيلولو سره د مجاهدينو تگول پام او قوت د جكگؤى
له ميدان خگخه د سياست لورى ته راوكگرحگولو. ددى حكومت جوؤول او تر
اوسه پورى د هغى پاتى كول يوه نظامى او سياسى غلطى ده. د نظامى
فتحى پرته په كابل كيگ د اسلامي حكومت جوؤولونه امكان درلودو. مكگر
د تعطل او حگنأيدو په صورت كيگ هر أول سياسى پخلاينى او تؤونونه
ممكن وو او همدا د امريكى په كگتگه وه.
د 1989 د فرورى تر نيمائى پورى روسى قوا وى د رنكگ او ويجاؤو
شگارونو او د بى حده وسلو او مهماتو د ذخيرو په پريشگودلو سره له
افغانستان خگخه رخصت شوى وى. د روسانو تخليه په مجموعى تو كگه
بريالى شوى وه. البته د نوامبر په مياشت كيگ كله چه مجاهدينو هغو
باندى حملى چتگكيگ كؤى، نو هغوى د وتلو حگندأولو اخطارونه وركؤل.
مكگرد يخنى او مهماتو د كموالى له امله د تخليى مرحله په برياليتوب
سره سرته ورسيده. د هغى فوراً وروسته په جلال اّباد كيگ يوه بده
ناكامى منحگ ته راغله. پاكستان د مجاهدينو رهبرانو، او امريكائى
حكامو په كگأه سره چريكى جكگؤى سره خداى پامانى وكؤه او د منظمى
جكگؤى شكل يى خپل كؤو. او تگوله وسله او مهمات يى په يوه داسى هدف
باندى ضايع كؤل چه د هغه فتحه كولو سره سره هم جكگؤه پاى ته نه
رسيدله. د جلال اّباد جكگؤه د ستراتيژى
(STRATEGY)
او تاكتيك (TACTICS)
مايوسونكى ننداره وه او دا ناكامى د تابوت اّخرى لوبه ثابته شوه.
زما په فكر د كوم شى په ويلو كيگ چه زه تاُمل كولى شم، د افغانستان
په جكگؤه كيگ صرف امريكا بريالة شوه، هغوى د ويتنام بدله هم
واخيسته. روسانو ته يى په افغانستان كيگ د مجاهدينو په لاسونو ماتى
هم وركؤه او په افغانستان كيگ يى د اسلامى حكومت لاره هم بنده كؤه.
تر كومه حگايه چى په روسانو پورى اؤه لرى، هغوى له سياسى بصيرت نه
په كار اخستلو سره له افغانستان خگخه وتل د يويگ نظامى ماتى په
حگاى په أيرى هوشگيارى سره په سياسى فتحى واؤوله. ددى اقدام په سبب
كگورباچوف په لويديزه نؤة كيگ د يو قهرمان په خگير وحگليدو د هغه
په شهرت كيگ بى حده زياتوالى راغلو . په افغانستان كى اوس هم د
نجيب حكومت دى صرف ددى لپاره په قدرت پاتى شوى چه روسان له هغه سره
بى حده مرسته كوي.
بى له شكه پدى جنكگ كيگ له تگولو زيات تاوان افغان ملت ته ورسيدو.
د هغوى اّباد كورونه او كلى اوس د لوتگو او خاورو په أوپيوبدل شوي.
د هغوى فصلونه او باغونه تباه شوى. د هغوى پلارونه زامن. ورونه او
ميؤونه د ميؤانى په شعار وركولو سره شهيدان شوى دى. هغوى دا جگكگؤه
تقريباً كگتگلى وه او هغوى كگتگل غوشگتل . خو ولى داسى ونه شول؟
شگايى دا به زمونإ د غتگانو د نيتو نو نتيجه وه، يا زمونإ د
كگناهونو سزا وه چه نن د ولى بيكگ غوندى عظيم مجاهدين هم هك حيران،
او پريشانه له يو بل خگخه ستركگيگ پتگوى، اّيا د لكونو شهيدانو
قربانة به مفتى له لاسه حگى. زه ددى منلو ته هيخگ كله تيار نه يم.
د خداى لپاره حگنأ شوى مكگر تياره نده شوى. زه نن هم دومره اطمينان
لرم خگومره چه مى په 1987 كيگ درلودو چه انشاءالله مجاهدين به زر
يا په حگنأ خپل دى عظيم مقصد كيگ حتماً بريالى كيإى . (اّمين)
|
