اوم باب

" ناروزل شوى خلك جنكگ ته ورمخ كول د خودكشة سره مترادف دى."

500 كاله مخكشگى له مسيح نه د يو هوشگيار خبره

روزنه او حكمت عملى

د 1987م  كال د اپريل د مياشتى په ؤومبيو ورحْو كشى د انكگلستان "تگايمز" ورحْپانگى يو خبر خپور كؤ چى پكى په كابل كى د دوو پاكستانى جاسوسانو د مقدمى په هكله ليكل شوى وو. د خبر له مخى يو له دوى خگخه د پوحْي انتگليجنس حوالدار او دوهم د سپيشل برانچ نايك وو. دوى دواؤه په قندهار كى نيول شوى وو او د افغان حكومت د وينا مطابق دواؤو په خپلو جرمونو اعتراف هم كؤى وو. كيداى شى د أير تشدد له كبله يى كؤي وي. خو كوم تفصيلات چى د كابل حكومت وؤانديگ كؤى وو، هيخگ يو د عقل خگشگتن يى منلو ته چمتو نه وو. دوى دواؤو ته په ترتيب سره د "18" او "16" كلونو د كؤاو نه د أك بند سزا واورول شوه. دوى به د خپل بند دغه موده د كابل نه د باندى د پل چرخى په بدنام زندان كى تيروله. او كومو كسانو چى د پل چرخى د زندان سزا زغملى وى يقيناً مركگ د بند نه بهتر كگنگى. د پاكستان سفارتخانيگ دديگ خبرى پوره ترديد وكؤ او زمونإ خارجه محكميگ هم دغه خبر صرف يو پروپاكگنأ وكگانگه چى مقصد يى د پاكستان بدنامول وو.

زما سره داسى هيخگ ذرايع نشته چى زه ددى خبر تصديق يا ترديد وكؤم، ليكن دومره ضرور خبر يم چى مونإ به د 1981 نه تر 1984م كال پورى پاكستانى پوحْيان افغانستان ته ليإل، دا خبر په دومره أاأ سره حْكه كوم چى ددى فوجيانو انتخاب ما پخپله كاوه او مخكى له دى چى داخل ته لاؤ شى په خپلو كارونو يى پوهول.

وروسته له هغى چى ما "ISI" پريشگوده كيداى شى دغه كارونه بيا شروع شوى وى، لكن زه دغه خبره خگركگندول غواؤم چى زما خلك جاسوسى ته نه تلل بلكى هغوى د پاك فوحْ رسمى سپاهيان وو چى په عملى أول يى د خپلو افغانانو ورونگو سره په جهاد كشگى اوإه په اوإه برخه اخيسته. دوى به مجاهدينو ته مشورى وركولى او د هغوى د لارشگوونكو په طور به يى كار كاوه. د پترولو نلونه الوزول، په كوم لوى هوايى أكگر د توغنديو ورول او جكگؤه كول د دوى مخصوص او حْانكگؤى كارونه وو. زما په وخت كى به عموماً د مئى خگخه تر اكتوبر د مياشتى پوريگ دوه داسى ألو كار كاوه چى د يوى خگخه تر دوه مياشتو پورى به يى په افغانستان كى خپل فرايض سرته رسول، هرى ألى به په خپل مخصوص او حْانكگؤى حْاى كى خپلى دندى سرته رسولى. او د دويمى ألى په هكله به ورته هيخگ معلومات نه وو. په 1984ع كال كى دغه كارونه اوج ته رسيدلى وو، په دغه كال افغانستان ته لس پوحْى ألى ليإل شوى وى چى ددى جملى خگخه "7" د كابل او دوه دوه د جلال اّباد او باكگرام د هوايى أكگرونو خلاف ليإل شوى وى.

دغه تگول كسان په خپله خوشگه سره افغانستان ته د جهاد لپاره تللى وو. د پاك فوحْ افسران او نور كسان به نيغ پر نيغه په "ISI" كى مقرريدل، دغه مقررول به د ISI په بيلابيلو خگانكگو كى جنرال اختر كول، او په عام أول به يى تكؤه او زؤور افسران ماته راليإل، دغه كسان به له دوه خگخه نيولى تر دريو كلونو لپاره ماته راتلل. چى ما به د انتگرويو او مركى نه وروسته د روزنى، عملياتو او جنكگى ساز و سامان د وؤو راوؤو په دندو مقررول، كوم كسان چى ماته راتلل پدى مى پوهول چى جهاد ته تكگ د دوى خپله خوشگه ده، بيا به مى په افغانستان كى د مخصوصو او حْانكگؤيو پوحْى كارونو لپاره انتخابول. په عام أول به زمونإ په پوحْى أله كى يو افسر يا مشر يو جونير كميشند افسر او يو نان كميشند شامل وو، ددى كسانو خگخه به يو په لازمى أول پر پشگتو ژبه باندى پوهيده.

ما به د تگيم (ألى) هر غؤى د هغو خطراتو خگخه خبراوه چى په افغانستان كى به ورسره مخامخ كيده. او پدى خبره به مى تگينكگار كاوه چى په هر حالت كى حْان د بند نه وساتى، حْكه چى پدى سره جهاد او پاكستان دواؤو ته نه جبران كيدونكى زيان رسيده. كيداى شى چى مونإ په سركارى سطحه انكار كؤى واى، ليكن دشگمن به دوى د بدترين كؤاو، زور زياتى او بى رحمانه تحقيقاتو نشگه كگرحْول، لكه خگنكگه چى هر سؤى وروسته د يوه وخت نه د حالاتو سره جوؤشگت كوى، نو ممكنه وه چى دشگمن د دوى خگخه كگتگه ترلاسه كؤى واى او د پروپاكگند په أول يى په شگكاره باندى پرى مقدمه هم چلولاى شوه، ليكن مونإ چاته د زهر كگولة نه وركولى او نه به مو پر بل أول باندى خودكشة ته هخگول، حْكه چى په اسلام كى حْان وژنه حرامه ده، البته بار بار به مو په تگينكگار سره ورته دا خبره كوله چى د بنديتوب نه به دا ورته غوره وى چى تر هغى وجنكگيإى ترخگو د شهادت جام وخگشگى، كوم چى د يو مسلمان سپاهى غوشگتنه او لوؤتيا ده. د مجاهدينو كوم قوماندان سره به چى دغه پوحْيان تلل ما به ورته اكثره وخت دغه خبره كوله "دغه أله ستا سره زما يو امانت دى چى د حْان سره يى وؤئ. ژوندى يا مؤه په هر حالت چى وى بايد ماته يى بيرته راوسپارئ." د هغو ألو د تيارى لپاره چى افغانستان ته ليإل كيداى پوره وخت وركول كيده.

كله به چى د پلان او د مجاهدينو د قوماندان فيصله وشوه افغانستان ته تلونكى أله به د روزونكو په تگولكگى كى شامله شوه او پلان د تيارولو لپاره به يى مجاهدين روزل.

بى له قوماندان خگخه هيخگ مجاهد ته دا معلومه نه وه چى د دوى روزونكى او استاذان به هم د دوى سره يوحْاى جهاد ته حْى، په ديگ دوران كى به ددى تگولكگى هر غؤى إيره پريشگوده او د مجاهدينو غوندى جامى به يى اغوستلى، ترخگو د مجاهدينو خگخه مختلف خگركگند نه شى او په بشپؤه توكگه د هغوى په خگير شى.

ديگ پوحْى تگولكگى ته به د نورو مجاهدينو په شان جسمانى، ذهنى او اعصابى كؤاوونه پيشگيدل. د عامو پوحْيانو په شان په باقاعده أول د دوى دپاره د خوراك انتظام هم نه وه او د تگپى كيدو په صورت كى سمدستى روغتون ته رسولو لپاره هم كوم معقول بند و بست نه وه. دوى به د مجاهدينو په لباس وْ. مجاهدينو ته مسلكى مشورى وركول، د مورچو او سنكگرونو تيارول، په خاص أول د الوتكو خلاف په مناسب حْاى وسله استعمالول، دديگ تگولكگى ذمه وارة ويگ او همدا راز قوماندان ته مسلكى مشورى وركول او د اؤتيا په وخت كى د مجاهدينو سره اوإه پر اوإه جنكگيدل هم دديگ تگولكگى مسئوليتونه وو. او سربيره پردى د افغانستان د داخلى حالاتو كتنه او خگيؤنه به يى هم كوله. د سفر په دوران كى به يى غوإونه او ستركگى بيرته ساتلى. دوى به نه يواحْى دا چى د دشگمن په هكله معلومات راغونأول بلكى د مجاهدينو د داخلى حالاتو او قوماندانانو د فعاليت په باره كى به يى هم اطلاعات لاس ته راوؤل. كوم چى زما دپاره د أير اهميت وؤ او كگتگور وو، حْكه چى ما تر أيره حده په دى اطلاعاتو يقين او باور كولى شو، د دوى د راوؤو خبرونو په رنگا كى به زما دپاره په پلان جوؤونه كى أيره مرسته حاصليده او د نوو قوماندانانو د انتخاب او غوره والى په هكله به يى هم زما دپاره اسانوالى پيدا كاوه. او بيغر له دى نه د روزنى د خاميو او كمزوريو به هم په اّسانه اندازه لكگيده او د روزنى پروكگرام به پرى زيات اغيزمن كيده. خو ددى معلوماتو د لاس ته راوؤلو لپاره به ما ددوى د راتلو ته انتظار كاوه، حْكه چى له دوى سره به مخابرى نه ليإل كيديگ، دا حْكه چى هسى نه دشگمن ته پته لكگيدليگ وي او د دوى خلاف يى كومه كارروائى كؤى واى.

زه دديگ خبريگ په كولو كى هيخگ شرم نه محسوسوم چى په پيل كى ما ددى پروكگرام سخت مخالفت كؤى دى.

حْكه چى زما په خيال د نيولو په صورت كى نه يواحْى دا چى د پاكستان نوم بدى كيده بلكى دغه تگولكگى به هم د سختو، مصيبتونو او كؤاونو سره مخامخ كيده او جهاد ته هم بى اندازى نقصان رسيده. هغه وخت زما خپل خيال دا وْ چى ددى تگيم د فايدو خگخه نقصان أير دى، پديگ مسئله باندى زما او جنرال اختر ترمنحْه توديگ خبريگ اتريگ وشويگ، ليكن بيا هم زما مشوره له پامه وغورحْول شوه، او حكماً راته وويل شو چى په هر حالت كى ديگ دغه كارونه جاري وساتل شي.

د فيصليگ كيدو سره سم ما د پوره تيزة او جوش سره دديگ منصوبيگ تيارى شروع كؤى، دغه منصوبه ما د خپل ذاتي عزت لپاره چلنج وكگانگه، ما په ؤومبى كال كى "11" تگولكگى افغانستان ته وليإل 1981ع نه تر 1986ع كال پورى داسى أير تگيمونه افغانستان ته تله راتله. دوى خگركگنديگ كارناميگ سرته ورسوليگ، الحمدلله نه كوم شخص د بندى په أول ونيول شو او نه كوم تگولكگى د كومى سختى پيشگى سره مخامخ شو، دا هغه خلك دى چى نه يواحْى مجاهدين بلكى پاك پوحْ په حقه پرى باندى وياؤ كولى شى.

دا د پاك پوحْ يوه لويه سرمايه ده، د هر تگولكگى مشر د "شگه خدمت په انعام" سره ونمانحْل شو، دوى د ميؤانى، همت، زؤورتوب او محنت داسى تلپاتى كارنامى سرته ورسولى چى يقيناً د پاكستانى پوحْ د تاريخ خگركگند او حْليدونكى باب دى، خو افسوس چى دغه كارنامى نه خو په باقاعده أول د تاريخ برخه وكگرحْول شوه او نه خو تر اوسه پوحْ پرى اعتراف وكؤ، يقيناً خداى تعالى به دوى ته دديگ اجر وركؤي.

د ورحْپانگو او روس په ديگ پروپاكگنأ كى هيخگ حقيقت نشته چى مجاهدينو ته امريكايى او چينى كارپوهانو روزنه وركوله. زه په دليل سره ويلاى شم چى د1981ع  نه تر 1987 كال پورى هيخگ امريكايى يا چينى يا بل غير ملكى مجاهدينو ته هيخگ أول روزنه نه ده وركؤى او نه يى په كومه پوحْى منصوبه كى برخه اخستى ده، حتى هغه نوى وسله چى ستگينكگر (STINGERS) هم پكى شامل دى ؤومبى امريكايانو زمونإ كسانو ته تربيت وركؤ او بيا مونإ مجاهدين وروزل. مونإ د اول نه تر اّخره پر ديگ پاليسى بانديگ سخت ولاؤ وو  حال دا چى د "CIA" او وروسته د امريكا د دفاع خگانكگى أير سخت كوشگشگ او غوشگتنه وه چى دوى دى هم په دى پروكگرام كى شامل كؤاى شى. امريكايانو خو د پيل خگخه غوشگتل چى دوى دى هم په روزنه پوحْى حكمت عملى او سلاح په ويش كى په پوره أول شامل شى، ليكن د پيل خگخه تر هغيگ پورى ترخگو چى د روس اّخرنى عسكر د افغانستان خگخه نه وْ وتلى مونإ د هغوى په لاره كى خنأ وو. مونإ داسى ولى وكؤه؟ دديگ تگولو نه غتگه وجه مجاهدين وو چى د امريكايانو د روزنى خگخه په ويره كى وو. حْكه د دوى باور وْ چى د مرستى د پروكگرام غوندى به دديگ پروكگرام هم د اؤتيا نه زيات مشهوروالى وكؤى، او له ديگ كبله به د روس پروپاكگند أير پياوؤى شى چيگ افغان جنكگ جهاد نه دى بلكى دا د نورو قوتونو د كمونيزم خلاف جنكگ دى او مجاهدين د امريكا د لاس اّلى دى. زمونإ په خپلو روزونكو باندى پوره اعتماد وو. چى ثبوت يى د جكگؤيگ په ميدان كى ورحْ تر ورحْيگ أيريدونكى برياليتوب وو.

ماته نن هم په شگه أول ياد دى چى په 1985ع كال كى (CASEY) د لومؤى حْل لپاره زمونإ د روزنى د باندنى كمپ د كتلو لپاره راغى، مونإ هغه ته د روزنى درى مختلف كمپونه وروشگودل. (CASEY) او د هغه ملكگرى د مجاهدينو خگخه د پوشگتنيگ او حْواب په لؤ كيگ أير پرجوشه وو. په دى أله كيگ يو سابقه دار امريكايى چى پر اردو بلكى پشگتو او فارسى باندى هم پوهيده تر تگولو نه زيات متجسس وو.

هغه د بى شميره مجاهدينو خگخه په حْانكگؤى، حْانكگؤى توكگه پوشگتنه وكؤه چى كمپ ته د راتكگ يى خگو ورحْى شوى دى، اّيا هغه وؤاندى هم په افغانستان كى پدى وسله باندى أزى كؤي دي يا وؤاندى له دى په افغان پوحْ كى پاتى شوى په اصل كى هغوى دى حقيقت منلو ته چمتو نه وو چى كمپ ته د دوى د راتكگ صرف (8) ورحْى تيرى شوي دى.

او هغوى په دومره شگه أول سره درنى وسليگ چى مارتر ماشيندارى او تگانك ويشتونكى ماشيندارى هم پكى شاملى وى، چى دوى د روزل شوو عسكرو په شان په سم سم أول پرى نشگى ويشتلى، بالاخره د ورحْى په پاى كى هغوى دا حقيقت ومانه چى مونإ د غلط بيانة خگخه كار نه اخستلو او په رشگتيا سره نن د روزنى اتمه ورحْ ده په دى أله كى (CASEY) تر تگولو نه زيات متاْثره شو، په هماغه شپه د أوأة پر وخت يى صدر ضياء د مجاهدينو د اوچتى كارنامو خگخه خبر كؤ، په يوى مياشت كى دننه، دننه صدر ضياء پخپله زمونإ د كمپونو د كتنى لپاره راغى، هغه هم د مجاهدينو د نشگى ويشتلو نه أير متاْثره شو. حتى چى هغه پر ما باندى يو أول الزام ولكگاوه چى يواحْى شگه نشگه ويشتونكى پر نشگه باندى أزى كوى. ما غوشگتنه وكؤه چى هغه د خپلى خوشگى پر انأول هر خگوك خوشگولى او كتلاى شى. او دا د مجاهدينو اوسطه كار كؤنه ده، هغه خو د منتخب كولو خگخه انكار وكؤ، البته ما أير نور مجاهدين خوشگ كؤل او د نشگى ويشتلو حكم مى ورته وركؤ، له شگه مرغه دا وشو چى د دوى نشگه ويشتنه د لومؤيو كسانو خگخه په زؤه پورى وه. د تكگ پر وخت صدر ضياء د مجاهدينو كار كؤنه وستايله او ويى ويل كاش چى زمونإ د پوحْ نشگه ويشتنه ددى معيار د نيمايى برابره وى، مونإ ته به د بهرنيو شگوونكو اؤتيا نه وه.

بى شكه امريكايانو زمونإ كسانو د هغى وسلى روزنه وركؤه چى د پاكستان پوحْ كى رواج نه وه، چى د حْمكى خگخه هوا ته ويشتونكى توغندى او غتگى ماشينداريگ پكيگ أيرى زياتى شاملى وى. د روزنى خگخه وروسته زمونإ كسانو پخپله ددى سلاح لپاره مجاهدين وروزل.

ما په "ISI" كى د خپل مقرريدو نه وروسته سمدستى د جنرال اختر سره د پروكگرام د شگه كولو او پراخه كولو په لؤ كى تفصيلى صلاح او مشوره وكؤه، حْكه چى تر 1983ع كال پوريگ يواحْى "3" زره مجاهدين روزل شوى وو او د دوى د روزنى لپاره دوه كمپونه جوؤ شوى وو مونإ دواؤه پرديگ خبريگ باندى متفق وو چى دا شمير د نشت برابر دى، مونإ پر وختى أول د مياشتى لإ تر لإه د "1000" زرو مجاهدينو د روزلو پروكگرام جوؤ كؤ، حال دا چى زمونإ خگخه د أيرو خيال دا وو چى ددى هدف لاس ته راوؤل به ممكن نه وى.

زه او جنرال اختر دواؤه له دى حقيقت خگخه په شگه أول خبر وو چى پرته له روزنى خگخه د مجاهدينو جهاد ته ليإل د له منحْه وؤلو معنى لرى، خگومره به چى د وسلى شمير او أولونه أيريدل هومره به د روزنى ارزشگت او ضرورت هم زياتيده. د عام جنكگ په پرتله په افغان جهاد كى د روزنى اهميت أير وو. د وسلى غوندى روزنه هم د پيسكوتگ هغه پانگه وه چى مونإ ورباندى خپل جوؤ شوى جنكگى حكمت عملى ته مجاهدين هخگولاى شول، يا په بله وينا د جنكگ په ميدان كى مو د خپلى خوشگى نتايج حاصلولى شول.

مونإ به د خپلى پوحْى منصوبيگ مطابق هدف خوشگوه او بيا مو پر همدى نسبت قوماندان منتخب كاوه. او هغه به مو د هدف د له منحْه وؤلو لپاره روزه. همدا راز كه مونإ به غوشگتل چى په حْينو مخصوصو سيمو كى خپلى پوحْى دندى چتگكى كؤو نو د هماغو منطقو نه به مو قوماندان راغوشگتل او بيا به مو روزل او په خگو مياشتو كى به مو هغه نتايج ترلاسه كول چى مونإ به غوشگتل.

أيرو افغانى قوماندانانو به د خپل پوحْى حيثيت او وقار د لوؤتيا په خاطر د ناوؤه طريقو اختيارولو نه هم مخ نه اؤاوه.

خگومره به چى د يو قوماندان سره نوى او لرى ويشتونكى وسله وه دومره به يى نوم اوچت وو. نو د غتگى او نوى سلاح د لاس ته راوؤلو په غرض به هغه د سخت نه سخت كار د كولو لپاره هم چمتو كيده. د برياليتوب په صورت كى به نوموؤى قومندان ته نوره پوحْى روزنه هم وركول كيدله چه په نتيجه كشگيگ به ئى ورته نوى وسله وركول كيده، چى د همدى وسلى په وجه به يى په وقار او پوحْى قد و قامت كى نوره اضافه هم كيده، زمونإ د پوحْى روزنى پاليسى أيره ساده وه، كوم قوماندان به چى زمونإ په پوحْى حكمت عملى عمل وكؤ، زمونإ په نزد به د شگى او بهترينيگ وسلى حقدار وو، په دى أول به د هغه په وقار كى هم اضافه وشوه، مونإ كوم قوماندان ته هيخگ حكم نه شو وركولى خو مونإ د روزنى په ذريعه لإ تر لإه په خپل پوحْى حكمت عملى د عمل كولو لپاره چمتو كولاى شو.

د 1983ع كال په اّخرو ورحْو كى زمونإ زيات تربيتى كمپونه موجود و چى په هغو كى تقريباً د (200) مجاهدينو د روزنيگ كگنجايش وو. د 1984 په منحْنو مياشتو كى به مونإ په هره مياشت كى د (1000) نه زيات مجاهدين روزل او په 1987ع كال كى مونإ داسى أير او مختلف كمپونه چلول چى پنحْه يى د پيشگور په شاو خوا كى او دوه په كويتگه كى وو. د كمپونو د روزنى د پروكگرامونو د پراخولو لپاره په فورى أول پرسونل او پيسو ته اؤتيا وه او چى خگنكگه جنرال اختر زمونإ غوشگگتنى پوره كؤى نو مونإ په ؤومبى كال حيرانونكى نتيجى حاصلى كؤى په اول كال مونإ تقريباً (20) زره مجاهدين وروزل، په 1985 كى (17700) او په 1986 كال كى مو (19400) مجاهدين وروزل، په 1987 كى كله چى ما "ISI" پريشگوده نو تر هغى وخته پورى ما تقريباً (80) زره مجاهدين د جكگؤى په مختلفو خگانكگو كيگ روزلى وو.

زه د خپل پرسونل خگخه أير خوشگ يم چى هغوى د محنت كوشگشگ او ايمانى جذبى د لرلو په وجه دغه تربيتى پروكگرام بريالى كؤ، زما باور دى چى د دومره كگران كار د كولو لپاره به نه وؤاندى دوى ته چا ويلى وى او نه به شايد خگوك دوباره بيا ددى كارونو د كولو لپاره ورته ووايى زه د هغوى د قربانة دى جذبى ته سلام كوم.

د روزنى د كمپ لپاره د حْاى تگاكنه او غوره كول خگه اّسان كار نه وو، حْكه چى د عام پوحْى كيمپ پر پرتله باندى ددى كمپ پتگول د هرچا د نظر نه ضروري وو، زمونإ د خپلو كاركوونكو خگخه پرته بل چاته دديگ كمپ په هكله معلومات دا مانا درلوده لكه چى زمونإ تگوله رازدارى په صفر كيگ ضرب شوي وى.

پر مونإ بانديگ ضروري وو چى دا كمپ د عوامو، سياست دانانو د دشگمن د ايجنتگانو، پوحْ او حتى د روس د جاسوسانو خگخه پتگ وساتو، ترخگو د چا نظر ورباندى پرى نه وحْى، داسى ويل خو اّسان دى ليكن داسى كول أير سخت وو.

د هر تربيتى كمپ لپاره داسى حْاى ضرورى وو، چى د پيشگور يا كويتگى خگخه يى د يو شپى مزل واتگن درلوداى، ترخگو د شپى په تياره كيگ مجاهدين هلته رسول شوى واى پداسى أول چى د كمپ پرده پوشى ديگ هم برقراره پاتيگ وى. په كمپ كى د اوبو موجوديت هم يو لازمى او بنيادى شرط وو. مونإ نه په هغو علاقو كى كمپ جوؤولى شو، چى هلته به اكثره وخت پوحْ د تمرين لپاره راته او نه مو په هغو علاقو كى لكگولى شو، چى عام خلك به هلته تله راتله د پاخه سرك نه لرى تلل به هم مشكل وو، همدا راز د حْمكنو او هوايى نظرونو خگخه يى هم پتگول لازم وو، په خاص أول د روس د جاسوسى مصنوعى سپوإميو خگخه چى تل به پر پاكستان باندى راتگولى ويگ، مونإ به حْمكنى لارى أيرى نه تبديلولى، د نوو لارو د جوؤولو نه به مو كگريز كاوه حْكه چى د هوايى تصويرونو اخستلو پواسطه د نوو لارو په بنياد اكثره وخت دشگمن د كمپ پيژندلو كى كاميابيإى.

د كمپ د تگاكنيگ لپاره مشكله مرحله د نخشگى ويشتلو لپاره د مناسب حْاى موجوديت وو، مونإ ته نه يواحْى دا چى د سپكى وسلى د أزو لپاره حْاى پكاريده، بلكى هر أول لرى ويشتونكى سلاح باندى أزى كول هم ضرورى وو، او دغه أزى به د شپى او د ورحْى جارى وى، لرى اوريدونكو شايد داسى كگنگله چى چيريگ سرنكگونه الوزول كيإى.

حْكه چى د كمپ په شاوخوا كى د ويروونكو چاودنو اوازونه اوريدل كيدل او پر اّسمان باندى هم رنكگ په رنكگ رنگاكگانى په نظر راتلى.

په اصولى أول بانديگ د امن د زمانى تگول بنديزونه او حفاظتى ضابطى پر مونإ بانديگ حاكمى وى. ليكن كه مونإ پر هغو حفاظتى ضابطو باندى عمل كولاى نو مونإ (90) فيصده وسله نه شوه استعمالولاى. مونإ به دغه تگول اول په تاخچه كى كيشگودل او پر ديگ اميد او دعا مو أزى كولى چى اّى خدايه مونإ د هريگ پيشگى نه په امن كى وساته، د خداى تعالى په مهربانى سره دا لؤة جارى وه، البته يوحْل أير سخت كگير شوم. جنرال اختر د SA-7 او BLOWPIPE ميزائيلو د فاير كولو د كتنى لپاره راغلى وو چى مونإ د مارتر پر FLARES باندى فاير كول، پدى وخت كى يو ناخگاپه د پاكستان د هوايى قواو خگو الوتكى زمونإ پر خوا باندى راغلى، ما فوراَ د أزو د بندولو حكم وكؤ، جنرال اختر په أيرى غصيگ سره پوشگتنه وكؤه، چى دا الوتكى دلته ولى كگرحْى اّيا د پاكستان هوايى ته معلومه نه ده چى مونإ په دى حْاى كى أزى كوو. ما په نفى سره حْواب وركؤ، چى په قانونى أول مونإ ته اختيار نشته چى دلته انداخت وكؤو، نو خگنكگه مونإ كولاى شو چى پاكستان هوايى قواو ته مو خبر وركؤاى واى، هغه أير پريشان شو او په سخته سره دوباره انداخت ته رضامند شو. د بدقسمتى نه خگو دقيقى وروسته الوتكى بيا راشگكاره شوى او مونإ يى ددغى ورحْى د كاركونى حْنأولو ته اؤ كؤو. په راتلونكو خگو ورحْو كى ما په أيرى سختى سره جنرال اختر ددى خبرى منلو ته تيار كؤ چى د امن په قوانينو او ضابطو باندى عمل كول زمونإ دپاره ناممكن دى، دا زما د اّقا كرم وو چى هميشه به د حادثاتو نه خوندى وو.

كله كله مونإ د تربيتى كمپونو په پريشگودلو هم مجبوريدو چى كله به چى زمونإ دا شك پيدا شو، چى د كمپ په هكله چاته پته لكگيدلى ده نو مونإ به د شپى شپى هغه حْاى پريشگودلو په تيارو كيگ به بلى خوا ته تلو كه به خگوك زمونإ كمپ ته راغى نو خگه بهانه به مو ورته جوؤه كؤه او هغه به مو أاأه كؤ، كوم به چى أير متجسس وو او يا به د پاك پوحْ زرو عسكر وو نو هغه به مو په ديگ وينا سره بيرته كگرحْاوه چى د پاك پوحْ كسان د مجاهدينو په لباس كى جنكگى روزنه حاصلوى، خو كه دغه شخص به راتلونكى ورحْ باندى هم راغى نو بيا به مونإ بلى خوا ته لاؤو. په داسى وختونو كى به متبادل كمپونه تل تيار وو، تگول كسان په كيإديو كى اوسيدل، او د كيإديو د يوحْاى خگخه تگولول او په بل حْاى كى لكگول دومره سخت كار نه وو.

د نورو أيرو احتياطى تدبيرونو خگخه يو تدبير دا و چى هيخگ كمپ ته نه خو كومه مخابره وركؤ شوى وه او نه كوم تگيلفون. مونإ ته د روس د (INTERCEPTION) صلاحيتونو اندازه معلومه وه. البته په 1986ع كال كله چى مونإ ته محفوظى (SECORE) مخابرى د "CIA" له طرفه راكؤل شوى نو مونإ دغه مخابرى په تربيتى كمپونو كى هم ولكگولى. ددى مخابرو هم حْانته يو داستان دى، چى د مجاهدينو د خپل منحْى اختلافاتو او يو پربل باندى د عدم اعتماد فضا دديگ مخابرو په استعمال كى خگومره محدود والى راوست.

د افغان جنكگ تر تگولو سخته مرحله د مجاهدينو د بى شميره قوماندانانو سره اؤيكى ساتل وو، حْكه زه شگه پوهيدم چى د مخابرى په وسيله ارتباط نه شگه دا ده چى هيخگ ارتباط ونه ساتل شى، حْكه چى د مخابرو د استعمال د كبله نه يواحْى دا چى روسانو بى شميره معلومات ترلاسه كولاى شى بلكى د مجاهدينو د حْايونو د معلومولو له كبله مجاهدينو ته نه جبرانيدونكى زيانونه هم رسيدلى شول، مجبوراً مونإ د خط وؤونكو او قاصدانو پر مرسته رابطه ساتله، دغه أول پيغامونه به حْنأ سره راسيدل ليكن خوندي وو.

د CIA د مواصلاتى ماهرينو سره د مياشتو مياشتو خبرو اترو نه وروسته د دوه أوله مخابرو انتخاب وكؤاى شو. د لرى واتگن لپاره د (BRUST COMMUNICATION)