خگلورم باب
"د ويتنام په جنكگ كشگيگ زمونإ اته پنحْوس زره امريكائيان وژل
شوى دي ترخگو چيگ د روسانو نه دا پور وانخلم په ارام به كشگيننم"
د امريكى د كانكگرس غؤى "چارلس ولسن"
د ويم ويتنام
په 1987م كال كشگى له چارلس ولسن سره د افغانستان په سرحد
واوشگتم، د ولسن پخوانى هيله وه چى په خپلو ستركگو د افغانستان
دنننى حالات وكگوري. ولسن په امريكه كشگيگ د مجاهدينو وياند او
تكؤه پلوى وْ، په پاكستان كشگى هم د افغان دوستى په نوم پيژندل
كيده. له ضياء سره يى د دوستة اؤيكيگ درلوديگ. د يويگ ليدنيگ
كتنيگ په وخت ولسن ضياء ته وويل چى زه په ديگ خگو ورحْو كشگى له
مجاهدينو سره يوحْاى افغانستان ته حْم او حالات له نإدى نه
كگورم. ضياء خو په هغه وخت كشگى غلى ناست وْ او هيخگ يى ونه ويل
خو د ولسن له وتلو نه وروسته يى په اختر لاسونه واچول په سختى
سره يى تاْكيد وكؤ چى ولسن افغانستان ته لاؤ نه شى. ضياء له دى
خگخه أاريده چى كه روسان د ولسن په موجوديت وپوهيدل يا هلته تگپى
يا اسير كؤاى شو نو پاكستان به له أيرو ستونزو سره مخ شى. جنرال
ضياء الحق د افغانستان په جنكگ كشگى شهرت نه غوشگت، بلكى
افغانستان يى مصروف غوِشگته او د هغى أيرى سياسى، پوحْى،
اقتصادى، بين المللى او ذاتى اؤتياويگ، هيليگ، او مصلحتونه په
ديگ پوريگ تؤلي وو. ولسن له حْان سره كگرل فرينأ (ملكگرى نجلة)
هم راوستى وه ترخگو د افغانستان سيل وكؤي. د ضياء په خيال د ولسن
دا تكگ خطگگرناك ثابتيداى شو.
ولسن د اسلامى حزب (خالص كگروپ) سره د تللو پروكگرام جوؤ كؤى وْ،
مونإ تگول تريگ ناخبره وو، د ضياء الحق حْانكگؤى حكم وْ چى ولسن
په دى پوه نشى چى ضياء يا ائى _ ايس _ ائى افغانستان ته د هغه د
تكگ مخنيوى كوي. شگائى چى ولسن يى له حْانه خفه نه كولو. نو مونإ
يوه أرامه جوؤه كؤه او د پلان سره سم مو ولسن د سرحد خوا ته روان
كؤ خو په نيمه لار كشگى مجاهدينو ودراوه او ورته يى وويل چى دوو
قبيلو د جنكگ له امله مخكشگى لاره بنده ده. پلان بريالى شو او
ولسن ميگ په خگو ساعتونو كشگى دننه اسلام اّباد ته ورسولو. د
جنرال اختر له ولسن سره ليدنه كتنه وشوه او ورته ئى وويل كه په
أيره رازدارى خگو اونى وروسته راشى نو د ائى _ ايس _ ائى په
نكگرانى كشگى له سرحد نه اوشگتى شى. ولسن يو چالاك، زيرك، په كار
پوه او هوشگيار سياست پوه وْ په ديگ وپوهيده چى د ائى _ ايس _
ائى د مرستيگ نه غير افغانستان ته تكگ ستونزى لري نو حْكه راضى
شو.
خگه موده وروسته ولسن د وعديگ سره سم په أيره خاموشة بيا راغى او
"ژورى" ته د هغه د تلو تيارى مو وكؤه. د ژوريگ سيمه له ميرانشاه
نه خگو ميله وؤاندى تقريباً لس كيلومتره دننه په افغانستان كشگى
پرته ده، دا د مجاهدينو د نوميالى قوماندان جلال الدين حقانى
مركز دى. ولسن د مجاهدينو په جامه كشگى په سپين اّس سپور خگو
يادكگارى تصويرونه هم واخستل. هغه له خپل دريگ ورحْني سفر نه أير
خوشگ وْ اتفاقاً د توپونو په أزو كشگى كگير شو خو أيره نژديگ
كگولى د هغه نه په دوه سوه كگزه واتگن كشگى پريوته، زمونإ يو
ستگنكگر تگيم د ولسن ملكگرتيا كوله، مجاهدينو أيره هخگه وكؤه چى
په خگه أول په كومه هيلى كاپتر الوتكه خپل عمليات پيل كؤى، ترخگو
ولسن د خپلو عملياتو له اغيزى لاندى راولى. له بلى خوا د ولسن هم
دا هيله وه چى الوتكه په ستگينكگر ويشتل وكگوري. مجاهدينو هره
حربه استعمال كؤه چى الوتكه شگكته راشى او پر هغوى أزى وكؤي،
ليكن دشگمن جراْت ونه كؤ. د امريكى سفارت د ماسكو له لارى د ولسن
د ليإلو بند و بست وكؤ خو په همدغه وخت كشگى ولسن پوه شو د سفارت
كاركوونكى يى ملامت كؤل او شور و فغان يى جوؤ كؤ. د ولسن له پاره
د دويم پرواز بند و بست وشو ماسره اوس هم د ولسن د مننى ليك
محفوظ دى.
د ولسن يادونه ما په حْانكگؤى توكگه كؤى، حْكه چى د زياتره
امريكائيانو فكر او تصور د ولسن په خگير وْ. هغوى تگولو
افغانستان روسانو ته دويم ويتنام جوؤول غوشگتل. روسانو د ويت
كانكگ چريكانو مالى او پوحْى مرسته وكؤه او په زركگونو
امريكائيان ييگ وژلى وو اوس د امريكائيانو وار وْ. چى هغوى د
مجاهدينو په لاس روسان ووژنى او خپل حساب ورسره پاك كؤى. د سى _
ائى _ اى أيرو افسرانو او رئيس ديگ ته ورته خيال درلود او زما هم
باور وْ چى امريكائيان په لاشعوري توكگه له روسانو نه د ويتنام د
ناكامى، ذلت او رسوايى غچ اخيستل غواؤى، او د امريكى حْينيگ
نوريگ أيريگ جغرافيايى، سياسى، اقتصادى او پوحْى كگتگى له
افغانستان سره تؤليگ ويگ. زه دديگ نكتيگ بيا بيا يادونه او توضيح
كول حْكه غواؤم چى د زياترو امريكائيانو دا خيال وْ چى قدرت هغوى
ته أيره شگه موقعه برابره كؤى ده، بى له دى چى د كوم امريكائى
ژوند له خطر سره مخ كؤى له روسانو نه خپل بدل اخستلاى شى همدغه د
جنرال اختر رائى وه. اوس دا زما اولين فرض وْ چى روسان له
افغانستان نه وتلو ته اؤ كؤم.
ديگ دواؤو جنكگونو كشگى أير يوشان والى وْ. په سياسى سطحه دواؤه
حْواكونه په پرديو هيوادونو كشگى وجنكگيدل او دا دواؤه هيوادونه
په اّسيا كشگى دى، دواؤو د داسى حكومتونو مرستيگ كوليگ چى په
پركگنو كشگى ييگ مقبوليت نه درلود، دواؤه په روايتى وسلو سمبال
چريكانو سره وجنكگيدل، دواؤو د خپل دشگمن په هكله غلطى اندازيگ
كولى، دواؤه په ديگ فكر وو چى په خگو اونيو يا مياشتو كشگى به
بريمن شى. د چريكى جنكگ له پاره د دواؤو هيوادونو جغرافيايى
حالات أير جوؤ وو. كه د ويتنام غرنة سيمه په حْنكگلونو سمسوره وه
نو د افغانستان غرنى سيمه هم په كمرنيو، سترو أبرو، هسكو خگوكو،
لوخگو غرونو او تنكگو درو اأانه وه، چى مجاهدينو ته يى د ليد او
فائر زمينه برابروله. د دواؤو حْواكونو د جنكگ انحصار په هوائى
قواو وْ، حْكه چى په حْمكه يى له دشگمن سره د مخ په مخ مقابلى
حوصله نه درلوده. دواؤو دفاعى جنكگ وكؤ، دواؤه په ديگ هخگه كشگى
وو چى په سترو شگارونو، مخابراتي مركزونو او د پوحْى اهميت په
سيمو كنترول ولرى او كليوالى سيمى چريكانو ته پريإدى. دواؤو ظلم،
بربريت او وحشيانه بمبارة وكؤى، حتى چى كيمياوى وسلى يى هم
استعمال كؤى. ويت كانكگ په لاوْس او كمبوديا كشگى پناه اخستلاى
شوه او هلته به هر أول وسله او مهمات وركول كيدل، په ديگ أول د
افغان مجاهدينو دغه تگولى غوشگتنى په پاكستان كشگيگ ترسره كيديگ.
دواؤو حْواكونو د دشگمن له پاره په بمبارد انحصار وكؤ، پداسى حال
كشگى چى هغوى له پكار وو چى په پياده پوحْ يى دشگمن له مينحگه
وؤى واى، دواؤو ته د خپلو غلطيو احساس وْ چى په ديگ أول پلان د
چريكى پوحْ پر ضد هيخگكله هم بريالى نشى كيداى، امريكائيانو په
ويتنام كشگى يوه نوى پوحْى اصطلاح اختراع كؤه، چى دشگمن ولتگوه
او له مينحگه يى يوسه
(Search and destroy)
نو حْكه خو په هغوى اول كلي محاصره كؤ او بيا به يى له الوتكو او
توپونو نه شگه بمبارى وكؤه، هغوى ددى هيخگ پروا نكوله چى په كلى
كشگى شگحْى، ماشومان او سپين إيرى هم وْو. روسانو هم دغه لاره
خپله كؤيگ وه خو دوى به د كلى محاصره كله كله كوله البته په
وحشيانه عملونو كشگى له امريكائى پوحْيانو نه أير مخكشگى وو.
امريكا او روس د جنكگ په اوإدولو كشگى حْكه بريالى وو چى له دوى
سره بى شميره هيلى كاپتگر الوتكى وى، خو ددى سره سره هيلى كاپتگر
الوتكو برى ورونه بخشگلو. په دواؤو پوحْونو كشگى د جبرى عسكرى
زياتوالى موجود وْ حْكه خو د دواؤو په جنكگ كشگى د هوأ او حوصلى
كمشگت وْ، د جنكگ له پاره دواؤو په مخكشگى كوم مقصد نه درلود، د
دواؤو پوحْونو جنكگى مورال كمزورى وْ.
د جنكگ د ستونزو او كؤاوونو د هيرولو له پاره د هغوى عسكرو شراب
او نور نشه كوونكى مواد استعمالول. د جنكگ په أكگر كشگى برطرفى
او نور جرمونه عام وو، يو اوسط امريكائى يا روسى زيات نه زيات د
منحْنى درجى عسكر وْ، اكثريت د هغو بى كار عسكر ووْ چى جنكگ يى
نه غوشگت او د هغوى د جنكگيدو خگه محرك هم نه وْ.
ددى پرخلاف د حرفه يى پوحْى افسرانو نقطه نظر له عسكرو نه بالكل
مخالف وْ. هغوى د خپلو عملياتو له پاره دغه شگه او مناسبه موقعه
كگنگله ترخگو د ترقى پؤاوونه زر تر زره طى كؤى البته د حْينو
افسرانو دا هيله وه چى يواحْى د جنكگ په أكگر كشگى خگركگند شى او
په خير خيرت راستانه شى ترخگو د ترفيع وؤ وكگنگل شى. د يوى
محتاطى اندازى سره سم د روس خگلويشگت زرو افسرانو په افغان جنكگ
كشگى تجربه ترلاسه كؤه.
ما اوس د يو چريك مشر په رول كشگى حْان نغشگتى وْ خگو خگو حْله
مى په زؤه كشگى هغه چريكى خوبة كگرحْولى چى د يو بريمن چريكى
تحريك له پاره ضرورى وي له هرخگه د مخه د وفادارو، زؤورو او
غيرتى خلكو ضرورت وي، چى هر أول خطر وزغمى او د تحريك مرسته
وكؤى. د داسى هستوكگنو خلكو ضرورت وي، له نيكه مرغه افغان قام له
مجاهدينو سره ملكگرى وْ. دويم دا چى د يو چريكى تحريك له پاره د
يو اعلى مقصد درلودل ضروري وي. افغان مجاهدينو ته د اسلام نه بل
ستر مقصد خگه كيداى شو، هغوى د خپل پايشگت له پاره جنكگيدل. دريم
دا چى حْمكنى چاپيريال
(Terrain)
برابر وي، د افغانستان دوه برخيگ ستونزوريگ او غرنة سيمى دى چى
خپلو ته هر أول پناه وركوى خو اغيارو ته جهنم شي. خگلورم يوى
محفوظى پناه كگاه ته اؤتيا وى چى هلته جنكگيالى د ستؤيا روزنى ا
و منظم كيدو له پاره خگو ورحْى تيريگ كؤي، مجاهدينو ته پاكستان
خپله محْكه وربخشگلى وه. پنحْم د هر جنكگيالى تحريك د برى له
پاره د بهرنيو پلويانو او مرستندويانو زيات ضرورت وي، چى نه
يواحْى په خلاص متگ مرستى وكؤى، بلكى په نؤيواله توكگه د تحريك
له پاره همدردي ترلاسه كؤى، مجاهدينو ته له سعودى عربستان،
امريكى او چين نه شگه دوستان نور نه وو، جنرال اختر ضياء ته په
حْاى د چريكى جنكگ د لورى أاأ وركؤى وْ. هغه تگولى اجزاويگ چى د
يو چريكى جنكگ د برى ضامن كيداى شى په افغان جهاد كشگى شاملى وى.
اوس دا زما فرض وْ چى په خگه أول او چيرته روسى خرسان تگپى او
تيت په پرك كؤم.
ماته دا أير ضرورى وو چى د افغانستان په جغرافيه حْان پوه كؤم چى
د دواؤو خواو مضبوط مركزونه چيرته پراته دي، خپل منحْى اؤيكى
خگنكگه دي، د وسلو رسولو لاريگ يى كوميگ دي (4مه نقشه وكگورئ).
بى له يو محفوظ مركز نه يو پوحْ حتى چريكى هم د اوإد جنكگ تصور
نشى كولاى.
دا مركزونه يا اأيگ دوه أوله دي: استراتيژيك لوژستيك مركز
(Strategic
Logistic)
او تدبيراتى لوژستيك مركز
(Tactical Logistic
Base)
د روس استراتيژيك لوژستيكى مركز په جنوبى منحْنى اّسيا كيگ وْ چى
د هغوى لوژستيكه سيمه
(Logistic Area)
هم وه،په داسى حال كشگى چى د مجاهدينو داسى مركزونه د پاك افغان
سرحد ترخگنكگ پراته وو، له سرحدونو نه لإ خگه راوروسته هرأول
زيرميگ او كگودامونه وو، دا هغه لوژستيكى مركزونه وو چى له دغو
حْايونو نه به دواؤو پوحْونو ته وسلى، مهمات او نور جنكگى الات
وركول كيدل. د دواؤو لوژستيكى سيمى د ستريگ حْمكنة حملى نه خوندي
ويگ، د دواؤو هيوادونو سرحدونه په زركگونو كيلومتره اوإديگ دي، د
پاك افغان سرحد په سلو كيگ 80 اوإدوالى غرنة سيمه ده خو د
بلوچستان لويديحْه سرحدى برخه ريكگستانى دشگته ده. د
اوإدوسرحدونو له امله دواؤو هيوادونو دوه ستر شگارونه د لوژستيكو
امورو له پاره غوره كؤل، د روس په سلو كى 75 مهمات د ترميز له
لارى افغانستان ته راتلل او د پاتيگ له پاره يى كشكا غوره كؤى
وْ. په همديگ أول د مجاهدينو له تگولو نه ستر لوژستيكى شگار
پيشگور وْ او دويم لوى شگار په جنوب كشگى كوئتگه وه.
د لوژستيكى عملياتو مركز بيل وْ، دا هغه مركز وْ چى د پوحْ
ورحْنى ضروريات يى پوره كول، په عامه توكگه دا په پوحْى سيمه
كشگى واقع وى، چى له هغه حْايه د جنكگ له پاره راوتل او له خگو
ورحْو وروسته به ستنيدل په همدى أول مجاهدين هم تر جنكگى عملياتو
وروسته خپلو مركزونو ته راستنيدل، د روسانو ستر مركزونه د
افغانستان ستر شگارونه او هوائى أكگرونه وو په داسى حال كشگى چى
د مجاهدينو داسى مركزونه په زركگونو غارونو، درو او كلو كشگى وو،
د هر قوماندان حْان حْان له مركز وْ او په افغانستان كشگى د
قوماندانانو شمير په زرونو وْ.
يو محفوظ مركز تر هغى په كار نشى راتلاى چى د جنكگ په ميدان كشگى
خپلو جنكگياليو ته مهمات او وسله ورنه كؤاى شى د مهماتو ليإدولو
د پاره د محفوظو لارو ساتل ضروري وي. دغه لاريگ د پوحْ ركگونه
كگنگل كيإى، خگنكگه چى زؤه د انسانى جسم بيلابيلو برخو ته د
ركگونو په وسيله وينه وررسوى په دى أول يو ستر لوژستيكى مركز د
پوحْ بيلابيلو برخو ته پرله پسى پوحْى ساز و سامان برابروي. كه
چيريگ يو وركوتگى سرك بند كؤاى شي، نو يو غونأ ته ستونزى
برابرولاى شى تر هغى ترخگو چى سرك خلاص نه كؤاى شى، بالكل داسى
چى د يويگ تگپى شوى كگوتى نه تر هغى وينى خگاخگى ترخگو چى
پانسمان نه شى. خو كه چيرى يو ستر سؤك بند كؤاى شى نو د هغى زر
ترزره خلاصول ضروري وي، كه نه نو پوحْ به ساه وركؤى. لكه خگنكگه
چى يو ناروغ د لوى ركگ له بنديدو نه مؤ كيإى كه سمدلاسه درمل يى
ونه شي.
خگلورمه نقشه د روس حْمكنى لوژستيك ترسيل شگكاره كوى، د روسانو
هوائى عمليات هم شگه وْ په سختو حالاتو كشگى يى هوايى عمليات
سرته رسول خو هوائى عمليات د حْمكنيو عملياتو نه بيل نه وى دا
حْكه چى د مهماتو حجم زيات وى. كه ترميز د روسى وسلو او مهماتو
زؤه وْ نو په افغانستان كى كابل د دماغ حيثيت درلود، دلته د 40
فرقى مركز وْ. له دغه حْايه د تگول افغانستان انتظامى او جنكگى
عمليات كنترول كيدل، د سالنكگ لويه لاره يو داسى د ملا تير وْ،
چى كابل يى ژوندى او روغ رمتگ ساتلى وْ. دغه لار تقريباً 450
كيلومتره اوإده وه، په ديگ سرك به مجاهدينو زياتره كمين نيولو او
پوحْى عمليات به ييگ كول مجاهدينو په ديگ سؤك خگو بريالى او
تاريخى "كمينونه" نيولي وو، دديگ كمينونو زياتره وياؤ د احمدشاه
مسعود د مجاهدينو په برخه دى.
نقشه
د روس او مجاهدينو د وسلو او مهماتو لارى او مركزونه
له كابل نه أير ركگونه يا سؤكونه د روسى پوحْ بيلابيلو برخو ته
تللى وو، يوه لويه لار له جنوب نه غزنى او بيا قندهار ته تلليگ
وه، چى له كابل نه تقريباً (500) كيلومتره لريگ وه، (157) نمبر
سرك په جنوب كشگى كگرديز ته تللى وْ واتگن يى (150) كيلو متره
دى. اول نمبر لويه لار جلال اّباد ته او بيا د خيبر له لارى
پيشگور سره يوحْاى كيإى. دغو تگولو ركگونو يا سؤكونو پوحْى اهميت
درلود كه چيرى دا بنديدل نو أيرى ستونزيگ يى پيدا كوليگ او په
عارضى توكگه يى فلجول خو مركگوني نه ثابتيده.
له لشكركگاه نه هرات او شينأنأ ته د تگول سامان ليإدول د لويديحْ
خوا ته وو. دا نسبتاً كوچنى مركز وْ له شينأنأ نه د قندهار په
لار كابل ته رسيدل أير مشكل وو، د زرو كيلومترو دغه واتگن د
افغانستان له أيرو ولايتونو نه تيريده چى په هغو حْايونو كى د
مجاهدينو حْواك أير پياوؤى وْ، نو حْكه به د مهماتو قافلى له خطر
سره مخامخ كيديگ.
خگومره به مى چيگ د نقشى مطالعه كوله په همغه اندازه د روسانو له
ستونزو نه خبريدم، په ديگ كشگى شك نشته چى د روس د ملا تير د
سالنكگ لويه لاره وه، له كابل نه قندهار ته سرك د پاك افغان سرحد
ترخگنكگه تيريده چى په هغو حْايونو كى د مجاهدينو بى شميره
مركزونه او پناهكگاويگ ويگ او له دغو پناهكگاهو نه پر دشگمن
عمليات كيدل. د پاؤه چنار سيمه د طوطى دمشگوكى
(Parrot Beak)
په خگير كابل ته وتيگ ده. له ديگ حْاى نه كابل ته لار يواحْى
(90) كيلومتره ده. اتفاقاً په همدى أول يوه جزيره نما په كمبوديا
كشگى سيكگون خوا ته وتلى ده، چى له هاغه حْاى نه سيكگون ته واتگن
65 كيلومتره دى. روسانو په ختيحْ افغانستان كشگى د خپل تگولو
اكمالاتو له پاره يواحْى يو سرك درلود، چى زياتره به د مجاهدينو
د اغيزمنو بريدونو لاندى وْ. ددى پرعكس د مجاهدينو له شميره وتى
لارى وى، دا چى سامان به زياتره پر اّسونو، قچرو او خرو وؤل
كيده، نو مجاهدين سؤك ته محتاج نه وو او لارى هم نسبتاً خوندي
ويگ، كه دشگمن به يوه لاره بنده كؤه نو دوى به خگو ميله زياتى
چكر ولكگولو او د شگى يا كينگى لارى نه به تيريدل، دا چى
مجاهدينو سؤك ته اؤتيا نه درلوده همدغه د دوى غتگه پوحْى اثاثه
"پانكگه" وه.
د چريكى جنكگ يوه مشهوره مقوله ده: كه دشگمن د اكمالاتو لاره
خگومره اوإده وى هغه به همدومره كمزورى وي، دا حْكه چى په داسى
حالاتو كشگى پوحْ خپله أيره برخه د سرك د ساتنى له پاره پريإدى،
شگكاره ده چى خگومره لار اوإده وى هغومره پوحْ په كار وى. همدغه
د دشگمن له تگولو نه غتگه كمزوري وه، چى له دى امله نه خو يى
كليوالى سيمى ساتلاى شوى، او نه يى د اوإدى موديگ له پاره د خپل
مركز نه لريگ عمليات كولاى شول. خگنكگه چى د مجاهدينو په سركونو
او شگارونو عمليات كگؤندى شول، روسان هم ديگ ته اؤ شول چى د
سؤكونو او شگارونو د ساتنى له پاره لا زيات پوحْ په دفاعى
سنكگرونو كشگى واچوى حتى چى په سلو كى 90 پوحْ يى د سؤكونو،
پلونو، قافلو، هوائى أكگرونو، شگارونو او نورو د پوحْى او
اقتصادى اهميت وؤ سيمو د ساتنى له پاره وكگوماره.
د روسى پوحْ سرمشرى د سالنكگ د لوييگ لاريگ په هكله أيره حساسه
وه، حْكه چى حيثيت يى د ملا د تير په خگير وْ، د كابل له پاره د
هغوى سره بله متبادله لار هم نه وه نو له دى امله د هغوى حساسيت
او انديشگنه أيره ضرورى وه، د په شا تكگ له پاره هم دا يوه لار
وه چى له همدى لاريگ يى په 88 _ 1989 كشگى د پوحْ وتل بشپؤ كؤل،
دا سؤك په پوحْى توكگه د هغوى أيره غتگه كمزوري وه، خو دديگ
برعكس مجاهدينو ته داسى كومه مسئله په مخكيگ نه وه، هغوى له ديگ
تگولو مجبوريو او پابنديو نه اّزاد وو.
زه دديگ تگولو پوحْى بريو سره سره محتاط وم، حْكه په ديگ پوهيدم
چى مجاهدين د روايتى جنكگ حْواك نه لري، زمونإ خير په دى كشگى وه
چيگ دشگمن ته د "زركگونو تگپونو" وراؤولو لار خپله كؤو. د
اكمالاتو په لارو حمله كول او هغه د اونيو دپاره بندول يا په
كمين نيولو سره د اكمالاتو په كاروانونو حمله كول دوه بيلابيل
پوحْى عمليات دى، د دواؤو ترمنحْه شگكاره توپير دى د ؤومبى كار
په برى سره د بشپؤولو لپاره د أير وكگؤيز حْواك اؤتياوى او د
دشگمن د بى سارى هوائى حْواك او توپونو سره مخ كيدل هم او د نورو
أيرو پوحْى وجوهاتو له امله دا هرخگه د مجاهدينو په وس كشگيگ نه
وو، مجاهدين نه خو د داسى جنكگونو له پاره روزل شوي وو او نه
ورسره داسى وسله او نور ساز و سامان وْ، په داسى جنكگ كشگى
زياتره وخت أير حْانى او مالى زيان پيشگيإي. كه چيرى مونإ په ديگ
أول جنكگى لار خپله كؤى واى، نو روسانو ته له دى نه بله د خوشگة
خبره نه وه، چريكى كؤنلاره يعنى ناخگاپى حمله، له لريگ نه أزى
كول، يو ناخگاپه په مورچلو ورختل د مجاهدينو په كگتگه وو، خوله
دى حملو نه د بيؤى، تؤون او شدت أيره سخته اؤتيا وه ترخگو د
دشگمن وينه پرله پسى وبهيإى كاواكه شى او پريوحْى. دديگ پلان
دويمه كگتگه دا وه چى د اكمالاتو په كاروانونو د حملو له أيرشگت
نه روسان ديگ ته اؤ كيدل چى د سرك د ساتنى له پاره د خپل پوحْ
زياته برخه په كار واچوى او د مجاهدينو پر ضد حملو ته يى كمه
برخه پاتى كيدله، دريمه كگتگه يى دا وه چى د لومؤى بريد حق به له
مجاهدينو سره وْ، يا په بل عبارت مجاهدينو چيگ كله او چيرته
غوشگتل پوحْى عمليات يى كولاى شول او په جنكگ كشگى د لوؤيگ حوصلى
ساتلو له دى بله شگه طريقه نشته. خگلورمه كگتگه دا وه چى په ديگ
أول عملياتو مجاهدينو خپله برتري ساتلاى شوه، او له خپلو
مرستندويانو او پلويانو او دوستانو نه يى أيريگ مرستى ترلاسه
كولاى شوى.
د پيل په خگو ؤومبنيو اونيو كشگى له جنرال اختر سره زما أيريگ
ليدنى كتنى وشوى، ترخگو د 1984 كال د پلان په هكله د هغه رايه
واخلم، د جنرال اختر دا رائى وه چى سإ كال به هم د روسانو پلان
دفاعى وى، په حْانكگؤى توكگه به د سترو شگارونو، هوائى أكگرونو،
صنعتى سيمو، د بريشگنا بندونو او نورو د پوحْى او اقتصادى حساسو
سيمو ساتلو ته زور وركؤى، دديگ د اغيزمنى دفاع له پاره به په هغو
تگولو مركزونو حملى وكؤى چى له هغو نه مجاهدين د دوى پرضد عمليات
كوى. برسيره پر ديگ روسان به د پاك _ افغان سرحد ترخگنكگه خپل
عمليات كگؤندى كؤى، ترخگو د مجاهدينو په اكمالاتو كشگى خنأ او
حْنأ پيدا كؤى.
د اختر دا رائى هم وه چى دشگمن به د پاكستان په سرحدى سيمو كشگى
په هوائى او توپچى تيريو كشگى أيرشگت وكؤي. هغه دا تاْثر هم
شگكاره كؤ چى دشگمن به د انصارو او مهاجرينو ترمينحْه د نفاق،
كركيگ او بى باورى خورولو يو بشپؤ پلان جوؤ كؤى. په پاكستان كشگى
به ترور او ورانكارى زياته كؤاى شى، په قبائلى سيمو كشگى به وؤيا
وسلى وويشلى شى، د اّزادو قبائلو د خواخوإة ترلاسه كولو هخگه په
وكؤى، ترخگو پاكستان د دنننى اؤو دوؤ او كگأوأة نه پريشانه كؤى،
او جنرال ضياء دى ته اؤ كؤى چى د افغان مجاهدينو له ملاتؤ نه لاس
واخلى. مونإ دواؤه په ديگ باورى وو چى دشگمن به نور پوحْ
افغانستان ته راونه ليإى، خو دا هخگه به كوي چى په كليوالو سيمو
كشگى په پراخه پيمانه بمبارى وكؤى او د مجاهدينو &#
