دريم باب
(له دشگمن نه هم زده كؤه رواده)
(ديو هوشگيار خبره)
ملحدين
دسى ائى ائى په شفقت او د امريكائى جاسوس سيارچو په مهربانى زما
په عملياتى كوتگه
(Operation Room)
كشگى تگول ديوالونه تل په شگو نقشو او تازه خبرونو مزئين وو. په
هغو نقشو د شري د سرو ننكيو په خگير حْاىپر حْاى سره كگل ميخونه
تگومبيدلي وو، چى د روس او افغان يونتگونه يى شگكاره كول. د هر
پلان جوؤولو نه مخكشگى زما له پاره ضرورى وو، چى ددشگمن په هكله
په تفصيل سره پوه شم ، چى هغوى چيرته او په خگومره شمير موجود
دي. دريمه نقشه د روس او افغان پوحْى حگواك حْايونه په تفصيل سره
شگكاره كوى، په هغه وخت كشگى تقريباً 85 زره روسي پوحْيان په
افغانستان كشگى ميشت وو او د 30 زره او ياله ديگ نه هم خگه زيات
د اّمو سيند نه اّخوا په خپلو سيمو كشگى پراته ووْ زياتره وخت به
له دوى خگو ألى په سيند را پورى وتى د مجاهدينو په ضد به ئيگ خگه
عمليات وكؤل او بيا به خپلو سيمو ته ستنيدل، په داسى حال كشگى
چى پاتيگ ألى به يى د پوحْ په انتظامى امورو، ليإدونو او د روزنى
په عملياتو كشگى بوختى ويگ نوى يونتگونه به مخكشگى له ديگ چى
افغانستان ته راشى دلته خگه وخت پاتى كيدل تر خگو د مجاهدينو پر
ضد حگانكگؤى روزنه وركؤاى شى.
د روسى قوماندانة لؤة تر ماسكو پوريگ غزيدلى وه، تگولى سياسى
پريكؤى، چى په جنكگ ييگ اغيزه كوله په كريملين كشگى كيدلى. د
روسى پوحگ ستر مركز (مارشل سركگى ولوف) د افغانستان حملى ته غوره
كؤى وْ، هغه خپل مركز د جنوبى تهيتراف اپريشن مركز تر خگنكگه جوؤ
كؤى وْ. د هغه په مخكشگى په تاشكند كشگى د تركستانى پوحگ مركز
وْ. چى مشري يى جنرال يوري ماكسيوف كوله، په فطرى توكگه زه په
افغانستان كشگى د يويگ پوحگى كؤنلاري او پر هغى د پوهيگ په لتگه
كشگى وم. په افغانستان كشگى د شگه خدمت له امله هغه ته په 1982
كشگى 20 كاله مخكشگى له وخت نه د 58 كالو په عمر د أكگرجنرالة
رتبه وركؤاى شويگ وه او د ملى قهرمان په توكگه پيژندل شوى وْ، د
جنرال يورى له لاس لاندى د خگلويشگتمى فرقى وروستنى
(Rear)
مركز په ترمز كشگى وْ چى د افغانستان په سرحدى روسي سيمه كشگى
پروت دى، د همديگ خگلويشگتمى فرقى مخكينى مركز
(Forward)
د تورن جنرال ميخائل له لاس لاندى د كابل په تاج بيك تپه كشگى
وْ. د خلكو د تيرايستلو له پاره يى دى مركز ته د
Limited Contingent
of Soviet Forces in Afghanistan
نوم وركؤى وْ، برسيره پردى تورن جنرال اليكگزيندر مايوروف بيل
كار سرته رسولو او هغه په افغانستان كشگى د تگولو روسى مشاورينو
مشر تگاكل شوى وْ، د هغه د لاس لاندى كومه پوحْى أله نه وه.
د افغان مجاهدينو دأير زور سره سره روسانو په افغانستان كشگى د
1979 نه تر اوسه پوريگ د پوحگ په شمير كشگيگ زياتوالى ونكؤ او نه
داسى شگكاريدل چى په نزديگ راتلونكى كشگى به د پوحگ په شمير كشگى
زياتوالى وكؤي، داسى محسوسيدل چى روسان، په ويتنام كشگى د
امريكائيانو په خگير ختگو كشگى نشگتل نه غواؤى او نه د كريملين
واكداران د زياتو ستونزو زغملو ته تيار وو. كه زما دا خگير نه
سمه وه نو بيا مى د مجاهدينو لپاره د پلان جوؤونى په وخت كشگى له
دغو كمزوريو نه په زؤه پوريگ كگتگه اخستلاى شوه.
خگه وخت چيگ روسانو په افغانستان حمله وكؤه نو په خيال او خاطر
كشگى ييگ هم نه كگرحگيدل چى د مجاهدينو پر ضد به يو منظم جنكگ
پيل كؤى. لكه خگنكگه چى روسانو د خگلور فرقو پياده او زرهدار
پوحگ او ديويگ نيمى فرقى هوابازانو او پراشوتگو په مرسته په
افغانستان كى يرغل وكؤ چه په حْينو فرقو كيگ ئيگ كشگى يى پوحگى
شمير بشپؤ نه وْ او زياتره پوحگيان يى احتياطى وو، چى په ناخگاپى
توكگه رابلل شوى وو. دا پوحْى يو نتگ په بشپؤه توكگه روزل شوى نه
وْ وسلى او پوحگى سازوسامان يى عصرى نه وْ، د چريكى جنكگ صلاحيت
يى د نشت برابر وْ. دديگ بر عكس يى په 1968 كال كشگى د
چكوسلواكيه د نيولو له پاره د 20 فرقو (چى تقريباً دونيم لكه
عسكروو) په مرسته حمله كؤى وه، داسى بريشگيدله چى د روس د حمليگ
مقصد د كابل حكومت پياوؤى كول وو، خگو افغان پوحگ په كليوالو
سيمو كشگى د مجاهدينو پر ضد وجنكگيإى، مكگر افغان پوحگ هغوى بى
حده ناهيلي كؤل، دديگ سره روسانو د احتياطى لمن پرى نشگوده او د
نور حگواك له راليإلونه يى أأه وكؤه.
له دريمى نقشى نه له 1979 ع كال نه وروسته د روسى او افغانى
پوحْونو حْواك معلوميإى.
په روسى پوحگ كشگى د يادونى وؤبدلون نه وْ راغلى. په كابل ،
كندوز او شينأنأ كشگى يى يوه يوه فرقه پرته وه، برسيره پر دى په
كابل كيگ د هوا بازو او پراشوتگو يوه فرقه هم وه د افغانستان په
تگولو لويو لويو شگارونو كشگى يى له تگولى نه نيولى تر غونأ پورى
پوحگ حگاى پر حگاى كؤى وْ. په جلال اّباد او قندهار كشگى يو يو
غونأ پروت وْ، د هوابازو يو غونأ په كگرديز كشگى وْ په غزنى، فيض
اّباد، باكگرام او مزار شريف كشگى يى هم يو خگه شمير پوحگ اچولى
وْ. د هوابازو يو غونأ په باكگرام كشگى احتياطاً حگاى په حگاى
شوى وْ، برسيره پرديگ دوه فرقى د ايرانى سرحد تر خگنكگه په اشك
اّباد او يوه فرقه په تاشكند كشگى پرتيگ وى.
زما د معلوماتو سره سم په هره روسى فرقه كشگى 11 زره عسكروي، خو
د هوابازو په يوه فرقه كى د 7 زرو په خوا و شا كشگى وي، يو روسى
غونأ دوه، نيم زره عسكر لري. لنأه دا چى د جنكيدونكو شمير يى 65
زروته رسيده او 20 زرو پوحگيان يى د جنكگيدونكو سره د مرستو
خگانكگو پوريگ تؤلى وو، هوابازان هم په دوى كشگى شامل وو.
په افغانستان كشگى د روسى پوحگونو أل بندة دوه حْگانكؤى اؤخونه
درلودل: ؤومبى دا چى د روس په سلو كى 50 حگواك د كابل خگلور
خواوته خپور شوى وْ. يواحگى د كابل په شگار كشگى دوه فرقى، په
كگن شمير كشگى توپخانه او د مرستو يونتگونه حگاى پر حگاى شوى وو،
د روسى پوحگونو مركز هم دلته وْ په پوحگى لحاظ د كابل هوائى أكگر
أير اهميت درلود، دا چى كابل د هيواد پايتخت و، نو اهميت يى هم
زيات وْ، روسان په ديگ أير شگه پوهيدل ، چى خگوك په كابل حكومت
وكؤى، نو هغه په تگول افغانستان حكومت كولاى شى، كابل پوحگى او
سياسى مركز وْ، له كابل نه 50 كيلومتره لريگ د باكگرام هوائى
أكگر پروت دى، چى د ساتنى له پاره يى يو غونأ، يو تگولى توپگك
لرونكى او يو تگولى زرهدار كگومارل شوي وو، برسيره پرديگ د روس
او افغان پوحگ بى شميره هوائى يونتگونه هم دلته پراته وو، دا هغه
هوائى أكگر وْ چى له ديگ حگاى نه به د مجاهدينو پر خلاف د
تگولونه زياتى هوائى حملى كيدليگ.
په كندوز كشگى يوه فرقه پرته وه، دوه نور غونأونه په كگرديز او
جلال اّباد كشگى پراته وو، د پوحگ له دومره خورونى نه داسى
شگكاريدل، چى له ديگ سيمو نه روسي پوحگونه نه يواحگى دا چي د
كابل دفاع كوي، بلكى د مجاهدينو پر خلاف نظامى عمليات هم كولاى
شىو د پاكستان او افغان سرحد تر خگنكگ د مجاهدينو بى شميره
مركزونه وو. د افغانستان منحگنى سيميگ ته هزاره جات ويل كيإى، چى
لاريگ كگودريگ ييگ أيريگ سختيگ دي، دلته روسى پوحگ د نشت برابر
وْخگلور سوه كيلو متره لرى په لويديحْ كشگى يوه فرقه د شينأنأ
هوائى أكگر د ساتنيگ له پاره حگاى پر حگاى شوى وْ د شينأنأ هوائى
أكگر له باكگرام نه وروسته د افغانستان دويم لوى هوائى أكگر دى.
د قندهار د ساتني له پاره يو فرقه پوحگ اچول شوي وْ ،
قندهاركوئيتگي ته لار لري اود زيات پوحگة ، او سياسى اهميت
لرونكى دى. روسى پوحگونو د افغانستان ختيحگو سيمو ته حگانكگرى
اهميت وركاوه ، حگكه چى داسيمى د پاكستان سرحدونو سره تؤليگ ويگ
او د مجاهد ينو تكگ راتكگ او پوحگي مرستى له دغو سيمو نه
افغانستان ته داخليديگ. لنأه دا چى روسانو خپل أيره پوحگ د كابل
، باكگرام او جلال اّباد مثلث د ساتنى له پاره خوركؤى وْ. د
سالنكگ لويه لاره چى د روسانو د ملاتيروْ د حفاظت له پاره يى هم
حگاى په حگاى يو خگه پوحگ پروت وْ.
روسانو شمالي افغانستان بى حده حساسه سيمه كگنگله، حگكه چى دا نه
يواحگى د روسانو د نقل و حركت منبع وه بلكيگ په اقتصادي لحاظ هم
ورته أيره مهمه وه، په 1940 كال كشگى روسانو د كگاز أيرى پراخيگ
زيرميگ د جوزجان او شبرغان په سيمو كشگى پيدا كؤى ويگ. د يوى
اتگكل شوى اندازيگ له مخى دا زيرمي له 500 مليارد مكعب مترونه هم
زياتى دي، په 1968 كال كشگى روسيگ ته د كگاز دوؤلو لپاره پائيپ
لائن وغحگول شو، خگه موده وروسته د سر پل په سيمه كشگيگ د تيلو
زيرميگ پيدا شوى، روسانو د تيرو خگوكلونو راهيسيگ له دغو زيرمونه
شگه كگتگه پورته كوله، برسيره پرديگ پنبه او سپنه، سره زر او
دقيمتى كانو زيرميگ هم دلته پيدا شوى همداراز دغه سيميگ د روسانو
له پاره په عسكري لحاظ هم أيرى مهميگ ويگ.
د افغانستان شمالى ولايتونه روسي سرحدونو سره تؤلي دي، د
اّموسيند په دواؤو غاؤو اوس هم ازبك، تاجك او تركمن اّباددي، د
نسل له پلوه سره يو دى، د روسى كمونيزم د جبري سلطى سره سره په
دغو روسى سيمو كشگى اوس هم د مسلمانانو اكثريت دى او ددغيگ كگأى
نظر ييگ يعنى اسلام نه روسان سخت په ويره كشگى دى او ديگ هر خگه
زما باور لاپسى پخولو، چى روسانو ته له كابل نه هم دغه سيمى أيرى
مهميگ ويگ. زما نقشى د افغان پوحگ قوتونه په تفصيل سره شگودل، د
افغان پوحگ خواره شوى قوتونه هم روسانو ته ورته وو، بيگ له دى نه
چى په قندهار او هرات كشگى يى يوه يوه فرقه پرته وه.
د روس او افغان پو حگونو د حگاى په حگاى كيدونه خگو نظامى نتيجى
په لاس راتلى، چى د پلان جوؤونى له پاره أيرى كگتگورى ويگ.
* د افغانستان ستر ستر شگارونه او سؤكونه د روسانو په لاس كشگى
وو، د هغوى پوحگى عمليات حگاى په حگاى او دفاعى وو.
* هغوى د كابل، باكگرام او جلال اّباد مثلث ته ستر اهميت وركاوه.
* د هندوكش په شمال كشگى تگوليگ سيمى په پوحگى، سياسى او اقتصادى
لحاظ روسانو ته أيريگ حساسى او مهمى ويگ.
* لويديحگ او جنوب لويديحگ افغانستان روسانو ته أير مهم نه وْ،
بى له شينأنأ هوائى أكگرنه، چى له هغه حگاى نه د
(Persian Gulf)
په سيمو كشگى هم هوائى عمليات تر سره كولاى شول. داسى شگكاريدل،
چى روسانو دغه سيمه د ايران او خپل حگان تر منحگ د يو جلا حكومت
(Buffer
State)
په توكگه غواؤى، خو په ديگ شرط چى له روسيگ نه تر قندهاره سؤك د
تكگ راتكگ له پاره خلاص پريشگودى شى.
روسانو په افغانستان كشگى تقريباُ خگلوركاله تير كؤي وو او داسى
خگه نخشگى په نظر نه راتليگ چى په پوحگ كيگ زياتوالي راولي، دديگ
تريخ حقيقت سره چى هغوى مجاهدين په پوحگى لحاظ أير واؤه او
كمزورى شميرلى وو اود افغان پوحگ په صلاحيت يى د ضرورت نه زيات
حساب كاوه.
هغوى د خپل پوحگ زياتو لو ته چمتو نه ووْ، هغوى په ديگ مفروضه
كلك ولاؤ وو، چى د شمير د زياتوالى په حگاى ديگ د پوحگ روزنه او
عمليات شگه كؤاى شى. د افغانستان په غرونو او كؤكيچنو سيمو كشگى
چى د مجاهدينو حكمرانى وه هغوى هوائى حملى د حگان په كگتگه
وكگنگلى. هغوى په ديگ نظامى حقيقت هم پوه وو چى كه چيريگ تگول
افغانستان لانديگ كول غواؤى نو په خپل پوحگ كشگى به لإ ترلإه
دريگ چنده زياتوالى راولى.
ليكن دديگ سره سره يى برى يقينى نه وْ. په 1964 كشگى په ويتنام
كشگى د امريكائى پوحگونو شمير 14 زره وْ خو په پنحگه كلونو كشگى
پنحگه لكوته ورسيد. روسان د امريكائيانو په خگير په ختگو كشگى
نشگتلو ته چمتو نه وو. شگائى چى د پوحگ د نه زياتوالى لامل د
هغوى سياسى او اقتصادى ستونزيگ ويگ.
په افغانستان كشگى د روسانو تيرى په نؤيواله سطحه غندلى شوى و،
چى د روسانو محبوبيت ته يى سخته صدمه ورسوله، په داسى حالاتو
كشگى په افغانستان كشگى د روسى پوحگ زياتوالى نه يواحگى لويديزه
نؤة بلكيگ چين هم د مجاهدينو لازياتى مرستى ته اؤكول، له دغو
هيوادونو سره دروس سفارتى، تجارتى، كلتورى او اقتصادى اؤيكى هم
زيانمنيگ كيدل. روسانو ته دا جنكگ په اقتصادى توكگه أير كگران
تمام شو، حگكه چى روسانو نه يواحگى د خپل پوحگ زيانونه او
ضرورتونه پوره كول، بلكيگ اؤوو چى د افغانستان د بربادشوى اقتصاد
له امله د شگارونو اوسيدونكو ته مرستى هم وركؤى، د افغان پوحگ
اؤتياوى لاپريگ د پاسه وى، خگنكگه چى په كليوالو سيمو كشگى د روس
جنايات زياتيدل په هماغه اندازه خلكو لويو شگارونو ته مخه كوله
نو دغو په لكونو خلكو ته د خوراك او هستوكگنى بندوبست هم پكاروْ.
دغلى أير كمشگت وْ د افغانستان د جنكگ نه وؤانديگ هم د روس خپل
اقتصادى حالت شگه نه وْ، دديگ جنكگ له امله روسانو د ورحْيگ خگه
د پاسه يو كروؤ أالره زياتى خرخگ په غاؤه اخستى وْ، د پوحگ په
زياتو لو به په اقتصادى توكگه د تباهة كنديگ ته رسيدلاى واى.
په پوحگى لحاظ د دومره پوحگ تكگ راتكگ هغه هم يواحگى په يوه
لاره، چى زياتره د مجاهدينو د بريدونو لانديگ وْ، ساتل يى له
ستونزو أك وو، د روس دا مجبوريتونه زما د خوشگى وؤ وو، كه چيريگ
روسان په بشپؤه نظامى توكگه په افغانستان كشگى ككؤ شوي واى ، نو
بيا زمونإ صورت حال هم شگكاره كيده چى خگه بايد وكؤو. ليكن بيا
روسانو ته بل چال نه پاتى كيده، چى له هغى نه په عين وخت كشگى
كومه نا قابل فهم عمليات وكؤاى شى.
ماته شگه اندازه لكگيدلى وه، چى د روس، افغان پاليسى د سياسى او
نظامى مصلحتونو پابندوه. د روس پوحگى سر مشران په ديگ پوه وو، چى
د پاكستان د ملاتؤ نه پرته جهاد برى ته نشى رسيدلى د جنرال اختر
په أير تينكگار ضياء الحق د مجاهدينو د مرستى پريكؤه كؤيگ وه او
پاكستان يى د مجاهدينو خوندى پناه حگاى كگرحگولى وْ. جنرال ضياء
الحق د روسى يرغل په شگكاره غندنه وكؤه او أير لويديحگ هيوادونه
ييگ له حگان سره ملكگرى كؤي وو، د هر بريمن چريكى جنكگ له پاره د
محفوظو مركزونو او مورچلو ضرورت وي، چى هلته اّرام وكؤى. روزنه
حاصله كؤى، خپل حگان منظم كؤى او مهمات تر لاسه كؤى. كه دا هر
خگه نه وى نو داسى تحريك دوخت په تيريدو سره پخپله مري.
له مجاهدينو سره د پاكستان غير مشروطى او نه لؤزيدونكى مرستى د
روسانو د سختى ناهيلة سبب شويگ لكه خگنكگه چى هغوى د يو كگأ محاذ
په ذريعه پاكستان ته د مجاهدينو د مرستى له امله سخت زيان
ورساوه. د هغوى بنستگيز پلان داوْ چى پاكستان د سختو وران كاريو
نشگه وكگرحْوى، بى شميره پاكستانى او افغان ايجنتگان يى وروزل،
پيسيگ يى د اوبو په خگير بهوليگ. چى تر خگو په ديگ هيواد كشگى په
پراخه پيمانه لاقانونيت او كگأوأى خوره كؤي، پاكستانى ولس په
ضياء الحق او د هغه په افغان پاليسى بدكگمانه كؤى. دوران كارى او
ترور پيسى، په پاكستانى سيمه توپونه ورول او بمبارى، په قبائيلى
او اّزادو سيمو كشگيگ د وسلو وؤيا ويش او د افغان مهاجرينو په
راتكگ كشگى ورحگ په ورحگ د زياتوالى مقصد داوْ چى پاكستان د
مجاهدينوله مرستو نه لاس واخلى اوايمان يى كمزورى كؤى. د وخت په
تيريدو سره روسانو د پاكستان په تگولو لويو شگارونو كشگى بى له
توپير دورانكارة عمليات پيل كؤل، هندوستان هم د زؤى دشگمنة له
امله د روسانو كلكه ملكگرتيا وكؤه، نفسياتى جنكگ په زور او شور
روان وْ، په ديگ أول ولس ددشگمنانو د پروپاكگند شگكار شو او د
تگولو اّفتونو ذمه واريى افغان مهاجرين وبلل. ددشگمن جاسوسانو د
مهاجرينو او حگانى خلكو تد مينحگه د كركيگ او نفرت تخم وشينده.
پاك افغان سرحدى سيمى د مجادينو ستر ستر انتظامى مركزونه وو او
دلته به مجاهدين د وسلو تر لاسه كولو ته راتلل. د تگپيانو درمل
هم دلته كيدل. په افغانستان كشگى د وحشيانه بمباريو له امله
افغان مهاجرين هر ورحگ د پناه په تلاش كشگى له دغو لارو
راتيريدل، دا حقيقت دى چى په اّئى ايس ائى كشگى مونإ ته پوره
احساس نه وْ چى روسانو په ضياء الحق د مجاهدينو د مرستى له امله
خگومره زور راوؤىوْ، ضياء په أيريگ هوشگيارى او چتگكة د پاكستان
او روس اؤيكى د صراط په پل تيرولي، د يو پوحگى په توكگه زما باور
وْ چى د روس پوحگى سر مشرى به خپلو سياسى مشرانو ته په پاكستان د
حمليگ كولو په هكله خگه خگه نه وى ويلى، خگوكاله وؤاندى د همدغو،
پوحگگونو له امله امريكى د ويتنام جنكگ تر لاوس او كمبوديا پراخه
كؤ، خو د روس سياسى سر مشرانو له پوهيگ نه كار واخيست د (
پوحْيانو) يى يوه هم وانه اوريده او د جنكگ د پراختيا يى أأه
وكؤه، اوس د ا زمونإ په غاؤه وو، چى مجاهدينو ته يو داسى جنكگى
پلان جوؤ نشى، چى روسانو ته د حملى كولو موقع په لاس وركؤى، مونإ
ته روس سره جنكگ كول أير كگران تماميده او بيا ولس هم دى ته چمتو
نه وْ غير ممكن وْ چى دا جنكگ د نؤة نورو برخو ته هم رسيإى دا يو
مسئوليت وْ. چى مونإ هر وخت په ذهن كشگى نيولى وْ.
په جنكگ كشگى حْينيگ وخت له وؤى پيشگى نه ستره مسئله جوؤه شى او
د نؤيوال كؤكيچ سبب وكگرحگى، د لوستونكو د زؤه راشگكون له پاره
يوه داسى پيشگه بيانوم،چى د روسى جنكگى بنديانو په لؤ كشگى مخى
ته راغله، په اّئى ايس ائى كشگى زما يو كال تير شوى وْ، افغانى
كگوندونو زمونإ نه په پتگه خگوروسى بنديان په پاكستان كى له حْان
سره ساتلى ووْ د ربانى كگوند خگو روسى بنديان او د خاد جاسوسان د
وسلى د زيرمى نه بهر د حگمكى لاندى كوتگو كشگى بنديان كؤي وو،
دريگ روسى بنديان چى خگو كاله وؤاندى نيول شوى وو او په ظاهر يى
اسلام هم قبول كؤى وْ، اّزادانه كگرحْيدل را كگرحگيدل او هيخگ
بنديز پريگ نه وْ يوه شپه چى مجاهدين د ماشگام په لمانحگه ولاؤ
وو، هغو دريو واؤو په كگأه د وسلى د زيرميگ خگوكيدار لانديگ كؤ،
دروازه يى ماته كؤه، وسلى يى راوويستى او د كوتگو په سرونو ييگ
مورچى ونيولى، د هغوى غوشگتنه وه چى په خوندي توكگه ديگ د روس
سفارتخانيگ ته ورسولاى شى، كگنى نو د وسلو تگوله زيرمه به له
منحگه يوسى، مجاهدينو د هغوى دا غوشگتنه ونه منله تگوله شپه يى
محاصره كؤي وو چى ونه تشگتى، سهار وختى د ربانى نظامى استاحگى
خبرى اترى پيل كؤي، هغه خگو كسه مجاهدين د پوليسو په جامه كشگى
له حگان سره بيولى وو خگو بنديان په ديگ راضى كؤى، چى حگان
پوليسو ته وسپارى، خبرى اتريگ لا روانى ويگ چى خگو كسو مجاهدينو
موقعه مناسبه وكگنگله د يويگ وچى ويالى له لارى ييگ د زير مى
شاته د رسيدو هخگه وكؤه، خو روسانو دوى وليدل او أزى يى پيل كؤى،
حگينيگ مجاهدين تگپيان شول، يو مجاهد په خپل
R.P.G-7
(تگانكگ ويشتونكى وسله) يوراكتگ په بنديانو و تو غاوه نخشگه يى
پر حگاى ولكگيده چيرته چى روسى بنديان پگگتگ ناست وو، يوه
ويروونكى چاودنه وشوه چى تگول شگار يى ولؤزاوه په داسى حال كشگى،
چى دا زيرمه له شگار نه خگوميله لرى وه، خگلور خوا ته د بمونو او
ميزائيلو باران جوؤ شو، له نيكه مرغه خگوك مؤه نه شول، البته د
پيشگور، كوهات سؤك د خگوساعتونو له پاره وتؤلاى شو روسى
سفارتخانى ته هم دديگ پيشگى كونكگوسى ورسيدى، هغوى د پاكستان
حكومت ته سخت احتجاج وكؤ او اخطار يى وركؤ، روسانو دغه پيشگه په
اّب و تاب بيان كؤه او دايى د روسى شجاعت او ميؤانى ستره كار
نامه وبلله ، مجاهدينو هم د سم صورت حال بيانولو نه أأه كوله،
هغوى د شر ددفع كولوله پاره دا شگه وكگنگله چى د زيرميگ د
الوزولو ذمه واري د روسي قيديانو په غاؤه كؤي او حگان له شرم او
خجالت نه وژغوري، البته زه يى له اصل حقيقت نه خبر كؤم،مونإ هم
له سختى شرمندكگة سره مخ شو. تر خگو چى زه اّئى ايس ائى كشگى وم
دغه كگوند يوازيگ ددريگ روسى بنديانو تصديق كاوه، په داسى حال
كشگى چى د حگمكى لانديگ كوته قلفة نه يى بى شميره جسدونه راوتي
وو، ماته خبر راورسيد خو دديگ مسئله پلتنگه مى مناسب ونه كگنگله،
په 1990 كال كشگى ددى كگوند نماينده په لومؤى حگل راته وويل چى
مونإ سره د روسى بنديانو شمير 23 كسه وْ او افغانى بنديان خوبيگ
شميره وو. مونإ ته هدايت راكؤى شو، چى په راتلونكى كشگى ديگ يو
روسى بندى هم پاكستان ته رانه وؤاى شى. په ديگ پيشگه د روسانو
عمل أير سخت وْ، د مجاهدرينو د بي پرواية له امله پاكستان د جنكگ
له خوليگ نه راووت.
1983 كال په جنكگى لحاظ نسبتاً اّسان وْ، د تيرو كلونو په خگير
روسانو يوه ستره حمله هم ونه كؤه، خو د يو غونأ سره د جنكگ كولو
د ننداريگ موقع په لاس راغله، دا جنكگ په اّئى ايس ائى كشگى زما
له مقررة نه خگلور اونى وروسته وشو.
د روسانو د 1983 كال وروستنى عمليات
د 1983 كال د نومبر په 26 مه روسى پوحْ په بى شميره تگانكونو،
وسله وؤونكو موتگرو او لاريو كشگى سپاره له خيرخانى نه د سالنكگ
په لويه لار روان شول (خگلورمه نقشه وكگورئ) دا (180) غونأ وْ چى
د روس د 108 فرقى يوه برخه وه، دديگ روسى أليگ د مرستيگ له پاره
افغان پوحْ هم وْ او بى شميره الوتكو بدركگه كول، له تيرو خگو
اونيو راهيسيگ مجاهدينو د سالنكگ په لويه لار حملى كولى او
روسانو ته ييگ أير زيان وراؤولى وْ، چى له ديگ امله روسان په
أيره بده توكگه په تنكگ راغلى وو. دديگ سؤك په لويديحْ كشگيگ د
پغمان غرنى لؤة ده، چى خگوكيگ يى دولس زره فتگه لوؤوالى لرى، په
ديگ غرنة لؤة كشگى بى شميره وؤى وؤى دريگ ختيحْ او لويديحْ ته
پرتيگ دي. همدغه د مجاهدينو أير شگه پناه حْايونه وي، هغوى به له
دغه حْاى نه راوتل او په سؤك به يى حملى كولى، په هره دره كشگى
كوچنى كوچنى كلي هم وو، په عامه توكگه به نسبتاً غتگ كلى د دريگ
په خوله كشگى پروت وْ، له دغه كلى نه به سؤك له ورايه شگكاريده.
روسانو د كگرمة د موسم نه وؤاندى لإ تر لإه له داسيگ دريگ درونه
د مجاهدينو شؤل غوشگگل، ترخگو د مجاهدينو عمليات تم كؤى. د
روسانو د جنكگى سامان او
