ؤومبى باب
"د افغانستان جنكگ ديگ په يويگ حْانكگؤى چتگكة سره جاري وساتلاى
شى، ترخگو پاكستان په خپله غيإه كشگى راشگكيل نه كؤي".
(جنرال ضياء الحق)
د
سفر پيل
كوئتگه د مساحت په لحاظ د پاكستان د تگولو نه د لوى ايالت
بلوچستان مركز دى. دا هغه شگار دى چى زما په پوحْى ژوند كشگى يى
بدلون راوست او هغه له يوه سره تبديل شو، له مودو راهيسيگ د
پيشگو د حْاى پر بناء پوحْى ستراتيژيكه سيمه ده، په برطانوى
امپراطورى كشگى د كوئتگى شگار د پوحْى اهميت له امله شگكاره
پرمختكگ وكؤ. د 1935ع كال زلزليگ دغه شگار د حْمكى سره برابر كؤ،
له 45 زرو نه زيات خلك مؤه شول، د 1990ع كال تر جون پوريگ دا
زلزله د انسانى تاريخ د تگولو نه ويره وونكى او بده زلزله كگنگل
كيده، ترخگو چى د شمالى ايران زلزله له ديگ نه هم أيره وژونكى
ثابته شوه. كوئتگه نن هم د پاكستان په خگو مصروفو او مشهورو
شگارونو كشگى شميرل كيإي.
زما
د پوحْي دنديگ لايواحْيگ اته كاله تير شوي وو، چى زه ستاف كالج
له پاره غوره كؤاى شوم. د پاكستان موجوده ستگاف كالج په 1907ع
كال كشگى جوؤ شوى وْ، د وخت په تيريدو سره نن دغه كالج نؤيوال
شهرت لرى. د نؤة له اكثرو هيوادونو نه داسى افسران د تحصيل له
پاره دلته راليإل كيإي، چى په خپل پوحْ كشگى روشگانه راتلونكى
لري. د امريكى، برطانية، كاناأا، استريليا، جرمنى، عراق، اردن،
سعودى عربستان، اندونيشيا، ايران او حْينى نورو هيوادونو له
پوحْى افسرانو سره ميگ په 1970ع كال كشگى په همديگ ستگاف كالج
كشگى خپل عالى تحصيلات په برى سرته ورسول.
د
1987ع كال په ستمبر كشگى د غونأ د قوماندان په توكگه په دغه شگار
كشگى په پوحْى تمريناتو بوخت وم چى راته په اّئى، ايس، اّئى كشگى
د مقررى خبر راورسيد وروسته راته شگكاره شوه چى زما مقررى هم د
كوئتگى د يوى پيشگى احسان منده ده، چيرته چى دريگ افسرانو په
كگأه له خگو ناخوشگ شوو مجاهد قوماندانانو نه د رشوت په اخستو
هغوى ته د خپلى برخى نه زياته وسله وركوله ترخگو هغوى يى په تور
بازار كشگى وپلوري. جنرال اختر ته چى خگنكگه د هغوى د خيانت پته
ولكگيده بى له كوم أيل نه يى هغوى ونيول او نظامى محاكمه ييگ
پريگ دائره كؤه. محكمى د قيد سزا وركؤه، خو له دوه كالو نه په
كمه موده كشگى يو جنرال د خپل تقاعد نه يوه ورحْ مخكشگى د هغوى
پاتى سزا وبخشگله.
زه
په خپله نويگ دنده خوشحاله نه وم، بيا بيا به دى خيال حْورولم،
چى ديرش أكگروالان د تبديلى په لست كشگة وو يواحْى زه يى ولى
ائى، ايس، ائى ته غوره كؤم. ما خو د خبرلوخگى تجربه هم نه
درلوده. زه تگول عمر د "پياده" په أكرگ روان وم او د عملياتو د
خگانكگى
(Operation Branch)
نه غير بليگ كوميگ خگانكگى سره تؤلى هم نه وم، زه په همدغو وسوسو
او فكرونو كشگى أوب وم چى ناخگاپه راته حكم وشو جى د نوى أكگروال
ته د واك پر سپارلو برسيره په اسلام اّباد كشگى جنرال اختر ته
راپور وركؤم، چى د خپليگ سخت دريحْى له امله په پوحْ كشگى مشهور
وْ.
جنرال
اختر د 1979ع كال په جون كشگى په اّئى، ايس، اّئى كشگى مقرر شوى
وْ، زما په خگيرهغه هم داستخباراتو تجربه نه درلوده خو په خگو
كلونو كيگ ئيگ په خپلى خداى وركؤى پوهى او نه ستؤى كيدونكو هخگو
له اّئى، ايس، اّئى نه يوه فعاله، واكمنه او غشگتلى اداره جوؤه
كؤه، جنرال اختر له ضياء نه وروسته دريم واكمن وْ، سره له دى چى
د رتبى په لحاظ أير وروسته وْ خو د حسد، رقابت او د شك په بنا د
هغه حريفان ورحْ په ورحْ زياتيدل.
د
اّئى ايس اّئى بنستگيزى ذمه وارى په لانديگ أول دي:
په
ملى سطحه له هغو تگولو سياسى، پوحْى او داخلى معاملو نه باخبره
اوسيدل چيگ ملى امنيت ته تريگ زيان رسيإى.
له
هغو داخلى او خارجى خطرونو نه چى هيواد ته راپيشگيدونكي وي حْان
خبرول او د ممكنه حفاظتى تدبيرونو غوره كول.
د
هيواد پر ضد له تگولو داخلي او خارجي تحريكونو نه حْان خبرول او
د هغوى مخنيوى.
په
وسله وال پوحْ كشگى د اّئى ايس اّئى شهرت شگه نه وْ حْكه چى يو
عام پوحْى افسر هم په ديگ يقين وْ چى د اّئى ايس اّئى تر خگارنى
لانديگ دى او دديگ په هكله د دروغو او رشگتياوْ خبرونه لوؤ
حاكمانو ته ورسوى، حْكه خو دديگ اداريگ افسرانو ته د شك په نظر
كتل كيدل، حتى چى د هغوى تگولنيزه ناسته ولاؤه يى هم نه خوشگوله.
كله چى زما د مقررة خبر خپور شو نو زما هم رتبه او نإديگ دوستان
هم له مانه خگنكگزنى شول او شيبه په شيبه زه د هغوى له پاره
ممنوعه ونه وكگرحْيدم.
د
جنرال اختر مشرة هم بيا بيا پريشانه كولم حْكه چى په پوحْ كشگى
أيرو كمو خلكو د هغه د لاس لانديگ كار كول خوشگول. د هغه په هكله
متضاديگ رائى ويگ. حْينو د سخت دريحْة او تند مزاجة له امله نه
خوشگاوه او د هغه د لاس لاندى كار كولو نه يى أأه كوله، حْينى د
هغه د "أسپلن" له پابندة او د نه ستؤى كيدونكى كار نه أاريدل.
جنرال اختر د توپچى قواو سره اؤه درلوده. د پاكستان او هندوستان
په دريو واؤو جنكگونو كشگى ييگ ونأه اخستيگ وه. د 1947 خونؤة
فسادونه او د هندوانو ظلمونه ئيگ له أير نإديگ نه ليدلي وو. د
هغه خپله كورنة چى د شرقي پنجاب اوسيدونكيگ وه د هندوانو د
ظلمونو شگكار شوه. دغو فسادونو د جنرال اختر په ژوند ژوره اغيزه
وغورحْوله او له هندوانو نه ييگ سخته كركه كوله.
اختر
يو خاموش طبيعته انسان وْ. كم ويوونكى، سردمهر، په محتاطه لهجه
خبريگ كول او د شگكاره خبرو نه پرهيز كول د هغه د شخصيت شگكاره
حْانكگؤتياويگ ويگ. د شكمن مزاج له امله يى په خپلو تگولو معاملو
كشگى رازدارى شگودله. شگايى چى د خپلى كورنة نه غير له هيچا سره
يى هم شگكاره خبرى نه خوشگولى. د مخالفينو شمير يى له دوستانو نه
خگو چنده زيات وْ. د هغه د كاميابى راز، په نه ستؤى كيدونكى زيار
جراْت مندانه پريكؤو او د لاس لاندو نه د كار اخستلو په صلاحيت
كشگى پتگ وْ. دا چى مخكشگى ميگ هم د اختر د لاس لاندى كار كؤى وْ
نو د راتلونكو ستونزو هم راته پته وه.
د
پوحْ سره د جنرال وفاداري له هر أول شك او ترديد نه لوؤه وه،
داسى بريشگيده چى جنرال خپل حْان پوحْ ته وقف كؤى وْ. له تگولو
نه ييگ دا توقع درلوده چى له هغه سره هر كاركوونكى دى له داسيگ
جذبو برخه وال وى، په خگو اونيو كشگى ماته دا شگكاره شوه چى اختر
روسانو ته د مجاهدينو په مرسته ماتى وركول د خپل ژوند مقصد
كگرحْولى دى. هغه زياتره دديگ هيلى شگكاره خگركگندونه كوله چى د
كابل د فتحيگ نه وروسته هلته لاؤ شى او د شكرانيگ لمونحْ وكؤي.
له افغانستان نه ييگ د روسانو د پشا تكگ ننداره وكؤه، خو مركگ د
دويمى هيلى د پوره كولو مهلت ورنه كؤ.
په
پوحْى لباس كشگى اختر د يو غوره او پروقار شخصيت خگشگتن وْ. د
هغه پر سينه د مدالونو دريگ قطارونه وو، روغتيا يى أيره شگه وه د
پوهنتون په دوره كشگى د "پهلوان" په لقب مشهور وْ. په عمر كشگى
كم شگكاريده، سور سپين سؤى وْ، په خپله پاكه افغانى وينه ئيگ
وياؤ كاوه، چى پاكه او سپيخگلى ورته په ميراث كشگى رسيدلى وه.
د
تگيلفون د اوچتولو نه 72 ساعته وروسته د اختر په مخكشگى ولاؤ وم،
هغه ته معلومه وه چى په اّئى ايس اّئى كشگى مقررة نه خوشحاله نه
يم، حْكه خو ييگ ؤومبنى سوال دا وْ چى د افغانستان په جنكگ كشگى
د اّئى ايس اّئى معلومات نه درلودل بغير د پوحْيانو "د كگپ شپ"
او د اوسنى پوحْى محاكمى نه نو جنرال د افغانستان جهاد په هكله
په تفصيل سره خبرى وكؤيگ. هغه زما په صلاحيتونو د خپل بشپؤ باور
خگركگندونه وكؤه او وييگ ويل چى ستا په غوره كولو كشگى د جنرال
ضياء الحق تائيد هم شامل دى. دى هرخگه دمخه ماته أيره خوشحالى
درلوده خو لكه خگنكگه چى ميگ په دى مسئله غور وكؤ د بيگ سارى ذمه
واريو احساس مى هم وكؤ چى اّيا دديگ نوي مسئوليت سره به كاميابى
ترلاسه كؤم؟ يو پوحْى ته به له دى نه زياته نيكمرغى خگه وى، چى د
جنكگ په أكگر كشگى د خپلو صلاحيتونو د ازمايلو موقع په لاس ورشى
د اللْه تعالى د پاكى ذات نه وروسته مى په خپل حْان بشپؤ باور
وْ.
اّئى
ايس اّئى ته له راتلو نه وؤاندى د پوحْى افسرانو په خگير زه هم د
پاكستان د افغان پاليسة طرفدار نه وم، دديگ نظرييگ طرفدار هم وم
چى د لكونو افغانانو موجوديت پاكستان ته اولسى او اقتصادى او
نورى ستونزى پيشگولاى شى خو په خگو ورحْو كشگى چى له مجاهدينو
سره يوحْاى شوم نو د هغوى د قربانى له جذبى نه أير متاْثره شوم
او په ديگ پوه شوم چى زما تگولى انديشگنى بى بنستگه او غلطيگ وى،
مجاهدين په شلمه پيؤى كشگى هم د ايمان له جذبى نه برخمن ووْ.
هغوى
د ژوند او مركگ سليقه درلوده، پر خداى"ج" او د هغه په رسول"ص"
ييگ ايمان درلود چى له افغانستان نه به روسان او هلته به د
اسلامى حكومت په جوؤولو بريالى شى.
د
1983ع په اّخرى ورحْو كشگى لانظامى حكومت وْ او جنرال ضياء د
نظامى حكومت واكمن وْ. ضياء هركاره جنرال وْ، د جنرال په حيثيت
كشگى يى هيخگ خبره نه وه، خو سياست پوه ضياء أير زيرك، چالاك،
موقع پيژندونكى او سخت كگير وْ. كه خگه هم د هغه له ظاهري
روادارة نه دا پته لكگول أير مشكل وو. بى نظيرى د هغه په هكله
وئيلى دي: "هغه د تگيتگ قد ويرونكى او د غير اغيزمن شخصيت خگشگتن
وْ، چى په سركشگى ييگ بوچه بيله كؤى او ويشگتان يى په خوشبودارو
تيلو غوؤ كؤى وو. په داسى حال كشگى چيگ ضياء دديگ بالكل برعكس
وْ. هغه هميشه له خپليگ خگوكة نه اوچتيده، خگو قدمه به ييگ
واخيستل او راتلونكى ميلمه ته به يى شگه راغلاست وايه، د هغه له
دواؤو لاسونو وركولو او د عاجزانه او فقيرانه روييگ نه د هر نوي
سؤى زؤه له موم نرم كيده او زياتره راتلونكى ميلمانه به أير شگه
تاْثر سره ستنيدل، خو هر هغه چا به چى دده د لارى پريكولو هخگه
وكؤه أيره موده له هغه سره نشو چليدلاى.
په
هيواد كشگى نظامى حكومت وْ، پوحْ په بشپؤه توكگه د ضياء په
كنترول كشگى وْ. ضياء د خپلى چوكة خوندي ساتلو له پاره د پوحْ د
لوؤ رتبه جنرالانو وفادارى په ليدلى زؤورتيا سره په خپله كگتگه
استعمالولى. تگول ايالتى كگورنران (واليان) هم پوحْيان وو او ديگ
مقررى له پاره په ضياء الحق ته ستركگى په لاريگ وو.
هغوى ته د خپلى بى واكة پوره احساس وْ او په ديگ هم پوهيدل چى د
دوى موجوده پوزيشن د جنرال ضياء د واكمنى او خوشحالى سره تؤلى
دى. د صوبه سرحد او بلوچستان سرحدونه له افغانستان سره تؤلى دى،
د افغانستان د جهاد له امله دواؤه صوبى أيريگ حساسيگ ويگ. په ديگ
دواؤو صوبو كشگى زيات پوحْ حْاى پرحْاى شوى وْ، خداى نخواسته كه
د كابل رژيم او روسانو له شرارت نه په پاكستانة سيمه جنكگ پيشگ
كؤاى شى نو چيگ پوحْ له وؤاندى نه د جوؤ شوى پلان لاندى خپليگ
دفاعى مورچلى سمبالى كؤى او د دشگمن يرغل تم كؤى. پاكستان په دغو
حالاتو كشگى حْان غير محفوظ كگنگلو. د ختيحْ له خوا نه هندوستان
وْ چى له پيل نه زمونإ مخالف وْ. زمونإ سره ئى دريگ جنكگونه هم
كؤي وو، د هندوستان نفوس له 85 كروؤو (850 مليونو) نه هم زيات دى
او اكثريت پكشگى د هندوانو دى، چى پر هغوى هيخگكله باور نه شو
كيداى. په لويديحْ كشگى افغانستان او مخكيگ د نؤة د دويم ستر
حْواك يعنى روس سرحدونه پيل كيدل.
په
مجموعى توكگه د پاكستان كگيرچاپيره ورحْ په ورحْ د جنكگ تورى
وريحْيگ تاويدلى، په افغانستان د روسانو يرغل د پاكستان د بقا له
پاره هم خطر وْ. پاكستان د ختيحْ او لويديحْ دواؤو خواوو نه
راكگير شوى وْ ماته دديگ تگولو خطرونو پوره احساس وْ، زه په ديگ
هم پوهيدم، چى زمونإ زياتره جنكگى پلانونه د هندوستان د تيري پر
خلاف وو،خو روس يو ستر پوخگىاو اتومى خگواك وْ او هندوستان هم
خگو اتومى بمونه جوؤ كؤى ووْ په داسى حال كشگى چى مونإ لاتراوسه
د خپليگ دفاع له پاره د اتگومى حْواك د حاصلولو په منأو ترؤو
كشگيگ وو.
نقشه
د
پاكستان حالات حْكه كؤكيچن وو چى هندوستان له روسانو سره يوحْاى
شوى او پرله پسيگ يى سرحدى تيري كول او روسانو يى په بشپؤه توكگه
ملاتؤ كاوه. د كابل رژيم د بلوچستان اّزادى خوشگوونكى پر شا
تگپول، د سند سياسى حالات له بدو نه بد شوي وو، سياست پوهان هم د
ضياء له وعدو نه تنكگ راغلي وو او د اقتدار نشيگ هغوى هم حْورول،
غرض دا چى د كورنيو او بهرنة كگأوديو د پاكستان پوزيشن پيچلى كؤى
وْ.
د
صوبه سرحد زياتره پورتنى سيمه چى د پاكستان او افغانستان پر سرحد
پرته ده، قبائلى يا اّزاده سيمه كگنگل كيإي. دديگ سيمى د خلكو
هستوكگنه او د حكومت طرز په قبائلى دود دستور ولاؤ دى، په پيل
كشگى انكگليسانو غوشگتل چى دا سيمى د خپل واك لانديگ راولي خو
دروند مالى او حْانى زيان ورواوشگت، حْكه خو ييگ په اّزادة خوشگو
قبائلو رسمى كنترول مناسب ونه كگنگلو او هغوى يى پخپل حال
پريشگودل. پاكستان هم دغه طريقه خپله كؤه حْكه چى دا أيره اّسانه
وه البته د خگو كلونو راهيسى په اّزادو سيمو كشگى د حكومت د
مرستو او مراعاتو په وجه أير پرمختكگ شوى او خگو اّزاديگ سيمى په
بشپؤه توكگه د حكومت لاس لانديگ راغلى دى.
كله
چى روسانو په افغانستان تيرى وكؤ، نو په لكونو افغانانو پاكستان
ته هجرت وكؤ، چى حكومت د 1000 ميلو اوإدى سرحدى ليكيگ سره په
كميپونو كشگى حْاى پرحْاى كؤل. د مهاجرينو اكثريت سپين إيرى
شگحْى او كوچنيان وو، چى د روسانو له ظلمونو نه تنكگ شوي او د
خپل خوإ تگاتگوبى پريشگودو ته اؤ شوى وو. وروسته د مهاجرينو
همدغو كمپونو په افغان جهاد كشگى ستر رول ولوباوه. د دوى موجوديت
د افغان جهاد له پاره يو ستر نعمت ثابت شو، په دى كيمپونو كشگى
يوه داسى كورنة نه وه چى د يو يا خگو كسانو قربانى ييگ نه وه
وركؤيگ. دلته به د نمونى په توكگه داسى لؤزوونكى پيشگو ته اشاره
وشى چى د روسانو د بربريت شگكاره ثبوت دى.
كله
چى د 1979 په ستمبر كشگى روسانو پر افغانستان حمله وكؤه نو جنرال
ضياء الحق، اختر عبدالرحمن ته وويل چى دديگ نوى سيمه ايزى تبديلى
خگيؤنه وكؤى او د موجوده ستونزو سره د مقابلى له پاره د پاكستان
د تدبيرونو په هكله خپل ترتيب شوى پلان وؤانديگ كؤى، دا چى
روسانو پوحْى تيرى كؤى وْ او ضياء هم پوحْى وْ، نو د بهرنيو چارو
وزارت ته د رجوع پر حْاى يو پوحْى ته رجوع كول فطرى عمل وْ. ضياء
هم د راتلونكو ستونزو نه شگه خبر وْ، خو د أيرو پوشگتنو له پاره
يى مناسب حْوابونه غوشگتل.
جنرال اختر او أكگروال نيازى د تاريخى، جغرافيايى، اولسى، مذهبى،
قبائلى او د موجوده پوحْى حالاتو په تفصيل سره خگيؤنه وكؤه. د
ايران او امريكى خراب شوى مناسبات، د امريكى اسلام دشگمنى، له
پاكستان سره يى بيگ اعتباره دوستى، د پاكستان چين اؤيكى، د
روسانو له چين سره خرابيدونكى مناسبات او د افغان مجاهدينو هوأ،
غرض دا چى هر هغه خگه چى په پاكستان اغيزه لرله، د هغيگ په تفصيل
سره خگيؤنه وكؤه او سپارشگتنه يى وكؤه چى پاكستان ديگ د افغان
مهاجرينو په خلاص متگ مرسته وكؤي. اختر اصرار وكؤ چى داسى به نه
يواحْى د اسلام دفاع وكؤاى شو، بلكى پاكستان به هم له راتلونكو
خطرونو نه وژغورلاى شو. دديگ له پاره افغانستان د پاكستان ؤومبنى
دفاعى كرشگه جوؤول ضروري دى، كه مونإ چيرى روسان پر افغانستان
مسلط پريشگودل نو د هغوى دويم اقدام به په پاكستان كشگى وى.
افغانستان په چريكى جنكگ دويم ويتنام جوؤيداى شى خو د امريكى پر
حْاى به اوس دويگ شگكار شى. هغوى تگينكگار وكؤ چى د افغانستان د
موجوده بحران حل په پوحْى عملياتو كشگى نغشگتى دى. په بله وينا
پاكستان به په پتگه افغان مجاهدينو ته نه يواحْى مالى مرستى او
وسلى وركوى، بلكى پوحْى روزنه او مشوريگ به هم وركوى حتى چى په
سرحدى سيمو كشگى به مجاهدينو ته كيمپونه او مورچى هم برابروى
حْكه چى بغير له ديگ يو چريكى جنكگ هم نشى كاميابيداى. امكان لرى
چى جنرال ضياء د اختر له پلان نه متاْثر شوي وي يا د نورو عواملو
له امله ييگ د مجاهدينو د مرستى پريكؤه كؤى وى چى د ضياء په خگير
احتياط كوونكى شخص يى هم داسى جراْتمندانه پريكؤى ته اؤ كؤ.
په
همدى كال كشگى ضياء الحق بوتگو ته د يوى اختلافى عدالتى پريكؤى
په ذريعه پانسى وركؤيگ وه چى له ديگ لامله دده شخصيت د نؤة په
ملتونو كشگى زيانمن شوى وْ. پاكستان او ضياء د عرب ورورولي او
متمدني نؤة ته بيل شوى وْ، ضياء الحق په ديگ فكر وْ چى د افغان
جهاد له ملاتؤ نه به په اسلامى او غربى نؤة كشگى او په تيره بيا
په امريكا كشگى خپل مقبوليت پيدا كؤى. ضياء د اسلام له نظره هم د
خپل كگاونأى اسلامى هيواد ملاتؤ غوشگتل حْكه خو مذهبى، سياسى،
بين المللى او حْينو نورو عواملو هم د اختر د پلان تائيد وكؤ او
ضياء پخپله هم احساس وكؤ چى له دى ملاتؤ نه به نه يواحْى هغه په
عالم اسلام كشگى د مسلمانانو قهرمان جوؤ شى، بلكى په غربى
هيوادونو كشگى به هم د كمونيزم خلاف قهرمان راووحْى. د ضياء دا
باور هم وْ چى غربى هيوادونه به يى كمونيزم ته يواحْى پريگ نه
إدى، حْكه خو يى په دى پلان د عمل كولو پريكؤه وكؤه اؤ اختر ته
يى وويل چى هغه لإ تر لإه دوه كاله روسان په افغانستان كشگى بند
وساتي ترخگو دى هيواد كشگى دننه خپل پوزيشن مستحكم كؤى او د
هيواد نه بهر ملكگرى پيدا كؤى.
د
افغان جهاد د پيل په لومؤيو خگو مياشتو كشگيگ د امريكيگ رويه
پريشانه كوونكيگ وه چى د "كگوره او انتظار كوه" پاليسى ييگ خپله
كؤى وه، يعنى كگوره چى اوشگ په كومه خوا كگونأه وهى. جمى كارتر
په ايران كشگى د امريكائى يرغماليانو په مسئله كشگى سخت نشگتيگ
وْ. دسى ،ائى، اى او د امريكى د دفاعى خگانگكگى كگأه رائيگ وه،
چى د پاكستان د ملاتؤ سره سره د افغان جهاد كاميابى د نشت برابره
ده، د زياترو پوحْى مبصرينو داخيال وْ، چى په خگو او نيو كشگى د
ننه د ننه به روسان د مجاهدينو عمليات تم كؤى، نو په بايللى لويه
كشگى د امريكى لاس وهنه سمه نه ده ، حگكه چى ددشگمنة زياتولو نه
بغير به هيخگ هم تر لاسه نشى. امريكائى حكومت له 25 كالو راهيسيگ
افغانان د جغرافيائى موقعيت له مخيگ د روس په پنجو كشگيگ شگكيل
كگنگل او د جغرافيائى واتگن په بناييگ خپل حگان لا چاره احساسوه.
د ويتنام تاريخى ماتيگ هم امريكائيان هوشگيار كؤي وو، نو د افغان
مجاهدينو په ملاتؤكشگى د هغوى بى زؤه توب يو فطري عمل وْ.
زه
له تيرو خگو كلونو راهيسى د امريكا په خارجه پاليسى شكمن وم، د
روس په غاصبانه قبضه د هغوى لا تعقلة داشگكاره كوله چى دوى د
سيميگ د حقيقت له حال نه بيگ خبره دى، د هغوى خاموشي او له حد نه
زيات احتياط روسان خوشاله كؤى وو، هغوى د افغانستان په مسئله
كشگى فوري پريكؤه نه شگكاره كوله، زما له پاره حيرانوونكى نه وه.
د 1978 بغاوت، د روسانو زور سياسى او اقتصادى مداخلت ورانكارى او
شورشونو نه اغيزه اخستى وه، امريكى نه خو نوى افغان حكومت وغنده
او نه ييگ ورسره سفارتي اؤيكى وشولولى، بلكيگ په أيرى خاموشى سره
يى په رسميت وپيژانده، خگوكاله وؤاندى كله چى په روسى معاملاتو
پوه Addph
Dubs
يى په افغانستان كشگى سفير مقرر كؤ، نو په خگو مياشتو كشگى روسي
مشرانو په شگكاره ستركگو كشگى د افغان پوحگيانو په لاس قتل كؤ او
نؤى ته يىد اتاثر وركؤ چى د تشگتوونكو نه د خلاصون په هخگه كشگيگ
نوموؤى مؤ شو، په ديگ قتل هم امريكى معمولى احتجاج وكؤ او خپل د
مرستو پروكگرام يى مرحله وار كؤ ، 9 كاله وروسته يو بل سفير په
مشكوك حالت كشگى مؤ وموندى شو، د هغه په وژنه كى د كى، جى، بى
لاس وْ، دا حْل امريكى د خپل أيرشرم له امله په ديگ قتل پرده
وغوؤوله.
د
1983 كال د اكتوبر په 18 ميگ د اّئى ايس ائى په أيره پته
بيوروكشگى حاضرى وركؤه له كوم حْاى نه چى د افغان جهاد لارشگود
نه كيدله، د احتياطى او حفاظتى وجوهاتو له مخيگ دديگ بيورو
تگوليگ عملى سپينى جامى اغوستلى ، نو ماته هم له لومؤة ورحْى نه
دا هدايت وشو، په ديگ وخت كشگى زما په خيال او خاطر كشگيگ هم نه
كگرحگيدل، چيگ له ديگ وروسته به پوحگى لباس واغوستلي شم. زما
اداره د اسلام اّباد او پنأى په منحگ كشگى واقع وه، چى په 70 ،80
ايكؤه حگمكه اّباده وه. دا حگاى د جنرال اختر د مركزى دفتر نه
تقريباً لس كيلو ميتره لريگ وْ. له خگلورو خوا و نه لوؤ و لوؤو
ديوالونو را حصاركؤى وْ، د مجاهدينو 70 فيصده وسليگ او مهمات له
دغه حگايه تله راتله . دلته د تقريباًً 30 كگاْأو دودريدو حگاى
هم وْ د افغان جهاد سره تؤلى تگول دفترونه، د هغوى پرسونل او
ورسره تؤلى تگول خلك همدلته اوسيدل. د روسانو په ضد نفسياتى جنكگ
هم له ديگ حْايه شروع كيده د افغانستان په خگو سيمو كشگى د
كگرحْنده راأيو ترانس ميتر پروكگرامونه هم دلته تياريدل. وروسته
د
(Stinger)
ستنكگر تريننكگ مكتب هم دلته جوؤ شو، دا هغه كيمپ وْ، چى جنرال
ضياء او صدراعظم جون
