Home | Author | Publisher | Editorial | Snaps | Press Release | Other Books | Email  

 
د روس د پوحْي ماتيگ معمار
 

پيژندنه

 

ؤومبى خبره

 

مجرم خگوك؟

 

پرده اچول

 

ؤومبى باب

 

دويم باب

 

دريم باب

 

خگلورم باب

 

 پنحْم باب

 

شپإم پاپ

 

اوم باب

 

اتم باب

 

 نهم باب

 

لسم باب

 

 يوولسم خگپر كى

   دولسم باب
 

ديارلسم باب

 

خگوارلسم باب

 

وروستة كرشگيگ

 
 

 

پيژندنه

 

(د زركگونو زخمونو له جنكگ نه دشگمن مركگ ته نژديگ كؤئ) له لرغونيگ زمانى نه د چريكي جنكگونو دغه زرين اصول را روان دى. په افغانستان كشگيگ هم د روسى خرسانو د خگملولو دغه يواحْينة طريقه وه، حْكه چيگ نه خو افغان مجاهدين په نويگ وسله سمبال وو، او نه ئيگ په مروج جنكگ كشگيگ د جنكگيدو صلاحيت درلود. چريكي جنكگ د هغوى له پاره تر تگولو غوره جنكگي تدبير وْ.

له پيؤيو پيؤيو راهيسيگ د اّزادة له پاره د جنكگ كولو مشق هغوى ته په ميراث كشگى پاتيگ دى. د روسانو له بده شامته، چى مجاهدين د يووالى له جذبى نه هم بى پروا ووْ كمين نيول،انفرادى وژنه،په كاروانونو حملى، پلونه الوزول ، پايپ لاين غوخگول ، په مخابراتي مركزونو حمليگ كول،او هره خوا ويره خورول د بريمن چريكي جنكگ ازمايل شوى نسخى كگنگل كيإي. له 1983 نه تر 1987 ع پورى په خگلورو كلونو كشگيگ زما كار د مجاهدينو ددغه أول حملو پلان جوؤونه او د هغيگ مربوطول وو.

زما تؤون د پاكستانى مشهورى (فرنتگير فورس) فرقيگ سره وْ د پاكستانى پوحْ د يويگ پياده قوا قومانداني را په غاؤه وه، چى ناخگاپه ئى دائى – ايس – ائى د افغان بيورو مشر وتگاكلم. په پيل كشگى زؤه نا زؤه وم، ائى – ايس – ائى د پتگ تنظيم په وجه په وسله وال پوحگ كشگيگ شگه شهرت نه درلود، په داسى حال كشگيگ ، چيگ د دريمى نؤة د تگولو نه غوره اداره كگنگل كيده. د جنرال اختر د لاس لانديگ دا اداره أيره پراخه شويگ وه. په ديگ اداره كشگيگ بيگ شميره پوحْىاو ملكي افسران شامل دي چيگ د نوريگ عمليگ شمير يى زركگونه ته رسيإي. هغه وخت جنرال اختر ددغيگ اداريگ مشروْ ، چى په وسله وال پوحْ كشگيگ تر تگولو غوره جنرال كگنگل كيده. د هغه د پاكستان د سياسى او نظامى مشر جنرال ضياءالحق سره نيغ په نيغه او هره ورحْ ليده كاته وو.

په هغو ورحْو كشگيگ په كوئتگه كشگيگ زه په پوحْى مشقونو بوخت وم، چى په تيليفون  اّئى- ايس ائى ته په تبديلى خبر شوم، ؤومبى خو په خپله مقررة شكمن شوم، حْكه چى نه خو ميگ د استخباراتو (INTLELLIGENCE) كورس لوستى وْ او نه ميگ دديگ أول كارونو تجربه درلوده، خو زما د تگولو اميدونو بر عكس دا خبرسم راووت، د لإ ساعت د پاره مى دا فكر وكؤ چى بنائى همدغه مقرري په حرفوي چاپيريال كشگيگ په زؤه پوريگ نه وي، شيبه په شيبه به دوستان درنه مخ اؤوى او د شك په ستركگه به درته كگوري، حتى چى لوؤرتبه افسران به هم په ويره كشگى وي له بده مرغه د اّئى – ايس – ائى كار هم د خلكو سره اؤيكى  ساتونكى كسان په نظر كشگيگ نيول او راپور وركول دى. او دا هم منل شوى حقيقت دى، چى د ضياءالحق په نظامى دور كشگيگ اّئى – ايس – ائى يوه  غوره او حْواكمنه اداره وه، چى د چا پرضد يى هر خگه كولاى شول.

د اّئى – ايس – ائى د مشر جنرال اختر سره ميگ په بله ورحگ په تيلفون خبريگ وشويگ د موقعى نه په كگتگه اخستو ميگ ورته وويل چيگ نه د (خبرلوخگة) كومه تجربه لرم او نه ورسره علاقه ، د هغه له ديگ لنأ حْواب نه چى ، ائى- ايس- ائى ته په راتلو زما هم تجربه نه وه زه چپ پاتيگ شوم ، خو هغه باور راكؤ چى زما په نظر كشگى چى كوم كار ستاله پاره دى هغه به ديگ خوشگ شي. او همداسى وشول چى د استخباراتي كارونو نه لريگ مى له دوى سره تؤون درلود. زه خگلور كاله په پوحْي او جنكگى كارراوئيو كشگى بوخت وم او هغه هم د نؤة د دويم ستر حْواك يعنى روس پر ضد ، دا زما د عسكرى ژوند د تگولو نه زيات حساس پؤاو ثابت شو، زما ذمه وارة أيرة ويرونكيگ ويگ، د افغان بيورو د مشر په توكگه زما كار يواحْى د وسلو برابرول او روزنه وركول نه وو، بلكى په افغانستان كشگى د مجاهدينو له پاره پلان جوؤونه او د هغوى جنكگي كارروائيو ته سمون وركول زما د كار برخه وه. كله به ميگ چيگ په نقشه ستركگيگ ولكگيديگ او ددشگمن د شگكيل شوى پوحْ ننداره به مى وكؤه نو په مخه كشگيگ به ميگ خگلور ستورى جنرال، پنحْه درى ستورى جنرالان او تقريباً پنحْلس دوه ستورى جنرالان په نظر راتلل چى پنحْويشت نه زيات افغاني جنرالان پريگ لا دپاسه وو، په داسى حال كشگيگ چى د هغوى په مقابله كشگيگ جنرال اختر (تورن جنرال) او زه (يوستورى جنرال) وو.

په اّئى – ايس – ائى كشگيگ زما كار د جنرال اختر جوؤ كؤاى شوى MILITARY STRATEGY (پوحْي پوهني) ته عملي جامه وراغوستل وو تر خگو روسانو ته أير زيات تاوان وواوؤى. مونإ أيره هخگه كوله چى په خگه ناخگه أول افغانستان نه دويم ويتنام جوؤشى، مونإ د افغانى پوحْونو پر ضد ه پلانونه جوؤول، خو روسى پوحْونه ته تاوان وراؤول زمونإ لمؤنى هدف وْ، ديگ كشگيگ شك نشته جى روسانو په افغانستان تيريگ كؤى وْ كه هغوى د افغاني پوحْ مرستيگ ته نه واى راغلى ، نو مجاهدينو به أير پخوا دا جنكگ كگتگلاى واى.

زما ذمه واري په د پوحْى مسايلو پوري تؤلي وه. او حْان مى د تگولو سياسى مسائلو او فيصلو نه لريگ ساتلاى وْ. كه خگه هم جنكگ د سياست دويم مخ دى دوخت په تيريدو سره د افغان مشرانو سياسي منأوترؤو په جهاد أيره بده اغيره وكؤه، چى د هغى په وجه زما ستونزيگ يو په دوه شويگ، كه جنرال اختر په اّئى – ايس – ائى كشگيگ نه واى او ماته يى بشپؤ تحفظ نه واى راكؤى نو شگائي چى أير پخوا د سياسى تؤونونو او سازشونو نه تنكگ شوى واى او استعفى به ميگ كؤيگ وه.

د لوستونكو له پاره شگائي دا په زؤهْ پوريگ وي، چى په پاكستان كشگيگ د مجاهدينو اووه په رسميت پيژندل شوي كگوندونه هستوكگن دي، د هر كگوند خپل مشر دى، په هغوى كشگيگ خگلوركگوندونه (بنستگ پال) او دريگ (اعتدال خوشگوونكى) كگنگل كيإى، د هر كگوند بى شميره قوماندانان دي چى په افغانستان كشگيگ جهاد كوي. ما په دي هكله په خپل كتاب كشگيگ د رهبر او قوماندان يادونه كؤىده.

په اّئى - ايس – ائى كشگيگ زما تگوله دوره په ديگ هخگه كشگى تيره شوه، چى د افغان مشرانو او قوماندانانو تر مينحْ تؤون او مرسته زياته كؤم، تر خگو د جنكگ په دأكگر كشگى ددشگمن پر ضد يو كگأ سنكگر جوؤكؤى. د موجوده عصر تر تگولو ستر چريكى جنكگ له پاره زما د لاس لانديگ شپيته افسران، د خگلورسوو په خوا و شا كشگيگ قومي مشران او نور غؤي وو. په مروجه پوحْي طريقو مي مجاهدينو ته هيخگ حكم نشو وركولاى، البته د جنكگ د شگونتيچو تر لاسه كولو له پاره ميگ په مشوره هغوى له حْان سره د هم اّهنكگ كگرحْولو هخگه كوله. زما ذ زؤه له كومي هيله وه، چى د خپل سر خيل (مشر) دا ستر كار مخ په وؤاندى بوحگم.

د پوحگ أير و جنرالانو هم زما د كار په هكله پشپؤ معلومات نه درلودل، حتى چى زما خپله كورنة هم زما د كار له اصل نوعيت نه بى خبره وه، د تگولو نه ستره وجه يى داوه ، چيگ د پاكستان يو ذمه وار شخص هم دديگ منلو ته تيار نه وْ ، چى كگنيگ مجاهدينوته د پاكستان په ذريعه وسله او مهمات برابريإي، او چا دديگ ويلو تصور هم نشو كولاى، چى په پاكستان كشگى د مجاهدينو عسكري روزنه او پوحگى پلان جوؤونه كيإى، همرغه د پاكستان دولتى دريحْ وْ كه خگه هم د وسلو ليإدونه يو افشا شوى راز وْ. خو د معاملو په هكله يواحْيگ اتگكلونه كيدل.

په افغان جهاد كشگيگ د پاكستان رول أير نازك ، حساس او پيچلى وْ، د داسى كوم كار تصور مي هم نشو كولاى، چى د هيواد ملي امتيت ته زيان ورسوى او يا افغان جهاد تريگ زيانمن شى له ديگ امله دديگ كتاب خپرونه حگنأنى شوه، كله چى په كال 1987 م كشگيگ متقاعد شوم نو په هغه وخت كشگيگ نه د جنيوا په پريكؤه لاس ليك شويگ وْ او نه له افغانستان نه د روسي پوحگونو وتل پيل شوي وو، خو مجاهدينو ييگ له شكه خپل برلاسى ثابت كؤى وْ. او د هيچا كگمان نه وْ. چى روسانو ته زيات مالي او حگاني زيان وراوشگتى دى، او د مجاهدينو برى يقينى دى. د پيل خگومياشتيگ مى د خال خال پيشگو په ليكلو تيرى كؤى، حْكه چيگ په هغه وخت كشگى مى د كتاب چاپولو اراده نه وه او دوستانو هم منعه كؤى وم، خو اوس د 1991 په منحْ كشگيگ نه خو د رياستى رازونو سوال باقي پاتيگ دى او نه افغان جهاد كيإي، د هيواد نه بهر لإ تر لإه په پاكستان كشگيگ يو عام سؤى هم په دى پوه دى، چى په افغان جهاد كشگيگ د (ISI) يا پاكستان رول خگه وْ او د مجاهدينو د چريكي عملياتو نوعيت خگه وْ؟ د روسانو د په شاتكگ نه وروسته نور زما د جنكگى پلانونو تفصيلات كوم پوحْي اهميت نه درلود اوس پاكستان د روزنيگ هيخگ أول اسانتيا نه برابروي، تگول تگريننكگ كيمپونه تؤل شوي دي، نه خو د پاكستان پوحگ كوم تگيم افغانستان ته د ننه حْي او نه افغان مجاهدين د اّمو سيند تر خگنأو په روسى سيمه كشگى عمليات كوي.

اوس خو د وسلو دليإدلو نظام هم بدل شوى او شمير يى هم تر أيره حده كم شوي دي. د افغان مشرانو نظامى كميتگيگ سره يوحگاى، چى ما ييگ چريكى عمليات منظمول ، اوس پريكؤيگ شويگ دي، او دديگ پر حگاى د عبوري افغان حكومت د اهتمام لاندى يو نوى سيستم شروع شوى، دديگ لپاره دديگ كتاب ليكلو ته مينه وال شوى يم، چى شگائى دا كتاب تاريخ ليكونكو ته كگتگور مواد راتگول كؤاى شى. او سياسى او نظامى مشران تريگ عبرت واخلى. د افغانستان د جهاد په اؤه د چريكى عملياتو په هكله بى شميره نويگ تجربيگ او نويگ نظريى مخى ته راحگي. زه وايم كه په راتلونكى كشگيگ له ديگ نه كگتگه پورته كؤاى شى نو زما دديگ كتاب يو ستر مقصد به پوره شي، اوس په خگلوروكالو كشگيگ د افغانستان حالات په بشپؤه توكگه بدل شوى دى. د 1989م كال په فرورى كشگيگ چى د روسانو اّخرى عسكر افغانستان پريشگود نو تگول پوحْى پوهان د مجاهدينو په برى متفق وو، چادا وونيو او چا د مياشتو خبريگ كوليگ، د كابل دفاع فلج شويگ وه، افغان پوحْ د تسليمة په حال كشگيگ وْ. په كابل كشگيگ سفارتكارانو د وتلو تيارى بشپؤه كؤيگ وه، په كابل كشگى يو بل حالت او وضعيت د رامينحْته كيدو په حال كشگيگ وْ. خو افسوس چيگ د قسمت لوبه چپه شوه. زما له پاره ، چى خپل هر خگه مى په جهاد كشگى لكگولى وو دا ماتيگ د زغملو نه وه، د مجاهدينو شگكاره فتحه وليگ په ماتيگ د زغملو نه وه، د مجاهدينو شگكاره فتحه وليگ په ماتيگ تبديله شوه؟ دا خگركگندونه دديگ كتاب اصلي مقصد دى. دا كتاب د افغان جنكگ تاريخ نه دى بلكيگ مقصد يى په سمه توكگه د واقعاتو خوندى كول دي، چى كومه واقعه ولى او خگنكگه پيشگه شوه؟ زما دويم مقصد د مجاهدينو پياوؤ تيا او كمزوري شگكاره كول او نؤة ته ورشگودل دي، چى اخروليگ په افغانستان كشگى د روسانو د ماتيگ نه وروسته افغان مجاهدين ته ونه رسيدل.

خگه چيگ ميگ په ديگ كتاب كشگيگ ليكلى دي أير شگائي چيگ دديگ تگولو حقائقو نه خبروى، زه دا هگخگه هم كوم چى دا كتاب په جهاد منفى اغيزه ونه كؤي ، نؤة ته به په ؤومبة حْل دا پته ولكگي، چيگ پاكستاني پوحْ له افغانى ورونو سره خگه كؤي دي. زما په خگلور كلنه دوره كشگيگ داسى په زركگونو مجاهدين د چريكي جنكگونو په بيلا بيلو خگانكگو كشگيگ روزل شوى دى، په لكونو تنه وسلى ليإدول شوى دى، د ملياردونو أالر مالى او نظامي مرستيگ رسيدليگ دي او زمونإ تگيمونو ؤخت په وخت په افغانستان كشگيگ د خپلو مجاهدو ورونگو سره اوإه په اوإه په جهاد كشگى ونأه هم اخستيگ ده.

امريكا به د خپلو أيرو محركاتو او افعالو نه چيگ په كتاب كشگى مى حواله وركؤى يقيناً چى انكار وكؤى، په ديگ كشگيگ هم هيخگ شك نشته چى خگه پيشگى داسى هم دي، چى د كوموپه هكله په حتمى توكگه خگوك هيخگ نشى ويلاى.

مثلاً د اوجؤي كيمپ او بهاولپور پيشگى ، خوزه زيات كوشگشگ كوم، چى تگول حقائق او شواهد بيگ له طرفدارة وخگيؤم او رائيگ وركؤم، خو دا زما خپليگ رائى دى او شگائى د هغيگ په هكله هيخگكله هم په زغرده فيصله ورنه كؤاى شم. ماته دخپليگ بى حْواكى پوره پوره احساس دى.

په افغان جنكگ أير كتابونه ليكل شوي دي، حْينى كتابونه د مجاهدينو او روسانو تر مينحگ پيشگ شوي عسكرى عمليات په ترتيب سره بيانوي، په راسى حال كشگى چيگ اكثره هغه كتابونه دي، چيگ ژورنالستانو په افغانستان كشگى د مجاهدينو سره يو حگاى د خپل يون ليك په توكگه ليكلى دى. أير داسى ليدل شوي دي چى هر ژورنالست د كوم كگوند يا قوماندان سره افغانستان ته تللى دى، دهغه يى په غير شعورى توكگه حقايق لوؤبيان كؤي دي، په حقيقت كشگى د هر خارجي له پاره د افغانستان د جنكگى حالاتو نه خبريدل د ستونزونه أك كار ووْ ، افغانستان د نؤة د خگوله كؤاونو أكو سيمونه يو دي، چيرته چيگ شگه هوتگل هم نشته، افغان جنكگ له پيشگورنه لرى ووْ حال دا چى خارجيان په پيشگور كشگى تگولكگى تگولكگى كگرحگيدل ، د ژورنالستانو له پاره داسيگ كومه لاره هم نه وه، چى د ناشتيگ كولونه وروسته د جنكگ دأكگر ننداره وكؤي او تر ماشگامه خپله كيسه بشپؤه كؤى او امريكا يا بريتانيا ته ييگ وليإي. يو عادى ژورنالست خو افغانستان ته د تلو تصور هم نشو كولاى، حگكه چى جنكگ له نزديگ نه ليدلو له پاره په سختو غرونو پورته كيدل او شگكته كيدل ضروري وو، او په غير معيارى خوراك كگذاره كول، كه په لاره كشگيگ به ناروغة كگير كؤى نو د ژوندى نه پاتى كيدو د امكاناتو سره برابروو. او غتگه خبره دا چى هر ژورنالست مجاهدينو نه قبلولو، د ژورنالست د قبلو لو له پاره د هغوى خپل معيارونه وْ، چى د كگوتو په شمير خگو ژورنالستان د هغوى په تول پوره ختل. كه دديگ تگولو ستونزو د سر ته رسولو وروسته هم داسى عمليات په نظر رانشي ، چى يوه غوره قيصه تريگ جوؤه شى، نو د هغه ژورنالست به خگه حال وى، دديگ اندازه يواحگى هغوى لكگولاى شي چى يو حْل افغانستان ته تللي وي.

أيرو ژورنالستانو دديگ ستونزيگ د زغم حوصله نه درلوده حْكه خوبه ئى قوماندان دى ته اؤكؤ، چى د يو مصنوعي جنكگ بندوبست ورته وكؤى حْنيگ مجاهدينو ته به د افغانى پوحگ پوشگاك ورواغوستل شو، كورونه به داور لاندى ونيول شول او مختلفيگ وسلى به وأزيدى، غرض دا چى تگول عمليات به د هالى ود د مروجه طريقو په خگير پاى ته ورسيدل. شگكاره خبره ده، چى ددى كار له پاره به ييگ أيرى روپى هم خرخگ كؤى قوماندان به شهرت تر لاسه كؤ او فلم به په امريكا او برطانيا كشگيگ په غتگه بيه خرخگ شو ، لنأه دا چيگ دواؤو ته شگه كگتگه وه، د مضمون ليكلو په وخت به ژورنالست خپل كور به په شگو لفظونو يا دوه اوستايه، چى د كگوند او قوماندان په هكله به يو مبالغه اميز تاْثر ترى جوؤ شو. غربى ژورنالستانو خگو حرام خواره د مجاهدينو د نومياليو قوماندانانو په توكگه نؤة ته وروپيژندل ، له دى نا خبرة نه د خوندى كيدو له پاره ما أير كم د قوماندانانو نومونه ليكلي دي، بغير له خاصو پيشگو نه چى هلته بى له نوم ليكلو چاره نه وه، خگو نومونه د ناكاميو سره هم تؤلى دى، خو د چا بدويل مى هدف نه دي، په ديگ أول د هغو تگولو خلكو نومونه ميگ نه دي ليكلي، چيگ د پاكستان يا امريكى كوميگ اداريگ سره تؤلى دى، هسى نه چيگ د هغوى ژوند او كار په خطر كشگى پريوحْگي.

له ديگ تگولو حفاظتي تدبيرونو سره شگائى حگينيگ خلك دديگ كتاب مخالفت وكؤي، زما د تقاعد پر وخت زما لوؤ رتبه افسرانو د افغان جهاد په هكله كتاب ليكلو ته وهخگولم خو اصرار يى وكؤ چى د خپرويدونه وؤاندى له پوحگ نه منظورى واخلم. زما باور دى چى دأيرو خلكو او هيوادونو د انتقاد نه د بچ كيدوله پاره پوحگ دا كتاب د اشاعت وؤ نه بولى، حگكه خو دوه كاله وروسته كله چيگ ما په خيل لاس ليكل شوى ياد داشتونو ته د كتابى بنگيگ وركولو اراده وكؤه ، نو د چا نه هم د مرستى وؤ نه وم.

زما د تگولو نه غتگه مسئله تگائيپ وه، زما په شمول زمونإ په كور كشگيگ هيخگوك هم په تگائيپ بلد نه وو، په ديگ أول ما د تگايپيستى يو ماشين واخيست او خپله مشره لورميگ راضي كؤه چى زما د كتاب په مسوده تگايپستى زده كؤى، هغى 80 پانگيگ ، چى د دوه كگوتو په مرسته يى تگائيپ كؤى د يادونيگ وؤده ، خو بالاخره همت يى بايلود او د يو شگه تگايپست په لتگه كشگيگ شوم، ما په يو تن د تگول كتاب تگايپول نه غوشگتل دديگ له پاره په أيرو تگائيپستانو وكگرحگيدم او د احتياط لپاره په گتگوله ورحگ د تگائيپست سره ناست وم. چى خگوك ترى نقل وانخلي، د خگلورسوو نه زيات مخونه تگائيپول او د هغى سمونه اّسانه كارنه وْ، رشگتيا چى دا زما د ژوند له ترخو تجربونه يوه ده.

دديگ كتاب په خپرولو كشگيگ لا أيريگ ستونزيگ ويگ، په پاكستان كشگيگ دديگ كتاب چاپول نا ممكن وو، چى ماركيتگ ته د راوتو نه مخكشگيگ به بونكگه شى. حْينى خلكو ته شك پيدا شوى وْ، چى زه كوم كتاب ليكم، نو د مخكينى احتياط له مخيگ به خگنكگه چى د كتاب مسوده تگائيپ كيده هغه به ميگ په امريكه كشگيگ يو دوست ته ورليإله.

په ديگ كتاپ كشگيگ ميگ د افغان جهاد نه د تر لاسه شوو تجربو د بيانولو هخگه كؤيگ ده.دا جنكگ د نولسميگ پيؤة د پوحگ جنكگ وْ، چى په شلمه پيؤة كشگيگ پيشگ شو. د مجاهدينو جنكگي چالونه همغه وو، چى د برطانوى پوحْ پر ضد ئى په 1842 ع كال كشگى استعمال كؤي وو.

روس په 9 كلنه جكگؤه كشگى  د خپلو پنحْلس زرو پوحْيانو په وژلو او د پنحگوس زرو په خوا و شا كشگيگ د تگپى كولو نه وروسته د افغانستان په خلكو او حالاتو كشگى خگه خاص بدلون نه دى راغلى. كه دستر سكندر هغه پوحگ ، چى له نن نه 2300 كاله وؤاندى راغلى وْ، نن هم هلته لاؤشى نو دهغه حگاى د تيكگو او لوؤو لوؤو غرونو په پيژندنه كشگى به هيخگ بدلون محسوس نه كؤى. نه زمانى په افغانستان كشگيگ كوم حگانكؤى بدلون راوستى او نه ئيگ راوستلاى شى.

په پوحگى لحاظ له ديگ پوهيدونه بى حْواكه يم، چى د روسانو د په شاتكگ نه وروسته مجاهدينو وليگ كابل فتحه نه كؤاى شو، زياتره پوهان دا د مجاهدينو د خپل منحگي بيگ اتفاقيو نتيجه بولى . خگوك په پاكستان تور لكگوى، أير وجوهات يى ديگ، خو د تگولو پيشگو شهادتو نه امريكى ته اشاره كوي، چيگ يو وخت د مجاهدينو شگه ملكگريگ وه. مجاهدينو د خپلو تگولو بي اتفاقيو او خاميو سره دديگ جنكگ د كگتگلو صلاحيت درلود خو كه امريكى منحگ ته نه وى رادنكگلى. د افغانستان د اوسنى حالاتو نه دواؤه ستر حْواكونه أاأه شگكارى او هغه ورحگ لريگ نه ده ، چى امريكائيان د كمونست حكومت سره يو حگاى شى او مجاهدين په بشپؤه توكگه يواحْى پريإدى.

دا كتاب د دولتي تاريخ برخه هيخگكله نه ده، أير كوشگشگ ميگ كؤى چيگ پيشگيگ ديگ سميگ وي بيا هم كه خگه غلطي پاتيگ وي زه ييگ تگوله ذمه واري قبلوم، همداسى زما تگولى رائيگ او نتيجيگ زما خپليگ دي، چى زه ييگ مسئوليت په غاؤه اخلم.

ددى حقيقت خگركگندونه ضرورى كگنگم چيگ كه په اّئى – ايس – ائى كشگگى د پاتيگ كيدو په دوران كشگيگ له ما سره د خپلو زيارويستونكو ، نه ستؤى كيدونكو او هوأمنو ملكگرو او افسرانو مرسته نه واى نو شگائى ، چى هيخگ به ميگ نه واى كؤى.

هغوى پرته د نوم او حگان شگودنى تعريف او توصيف د پروا كولو نه د جهاد د برى له پاره شپه او ورحگ يوه كؤى وه، زما په زؤه كشگى د هغوى أير درنشگت دى. هيله من يم چيگ دديگ كتاب په لوستو به خوشحاله شي، حگكه دا دهغوى له پاره بيگ حده معمولى وي ، خو په خگه نا خگه أول د ستايلو حيثيت لري، زه هغو سرشگندونكو مجاهدينو ته سلام أالى كوم، چى دخپلو بشري كمزوريو سره يى دا وشگو دله ، چى هغوى نن هم ماتيگ نه خوؤونكي دى. كه روسان له افغانستان نه د وتلو لپاره هر أول حيليگ او پهانيگ جوؤى كؤي، خو دا يو منل شوى حقيت دى چيگ هغوى د غوسرشگندونكو مجاهدينو د افغانستان نه وتلو ته اؤايستلى دى.